Bibliotheken moeten bij de ontwikkeling van digitale geletterdheid uitgaan van eigen kracht en hebben daarbij Google echt niet nodig

Tijdens Generation Code, afgelopen dinsdag in het Europarlement in Brussel, werd een programma gelanceerd waarbij Google op het terrein van digitale vaardigheden nauw gaat samenwerken met een aantal Europese openbare bibliotheken: Libraries Lead with Digital. Ik heb bedenkingen bij dit project.

Voor mij staan openbare bibliotheken voor een gebalanceerde blik op welk onderwerp dan ook. Dit geldt wat mij betreft zeker voor een onderwerp als digitale geletterdheid, waarbij zowel de technologische veranderingen, maar zeker ook de standpunten die mensen innemen zeer veranderlijk zijn. Daarbij komen dan nog eens de maatschappelijke implicaties die opgaan voor onderwerpen als privacy en auteursrecht die de gemoederen erg bezighouden.

Om dan nu al te kiezen voor één partner, in dit geval Google, is een keuze die bij mij vragen oproept. Is Google bijvoorbeeld de uitgelezen partner om burgers te informeren over online privacy en een veilig internet? En wat zijn de drijfveren om de relatie met bibliotheken te zoeken? Vanzelfsprekend staat het bedrijven als Google volkomen vrij om zulke programma’s op te zetten en er werken zonder enige twijfel capabele mensen. Maar is dit genoeg om als bibliotheek in mee te gaan? Mijn antwoord zou nee zijn, of in ieder geval met een aantal strikte beperkingen, sowieso in het gebruiken van tools.

Maar los daarvan en veel belangrijker is dat naar mijn mening bibliotheken geen grote corporate partners als Google nodig om programma’s rondom digitale geletterdheid te ontwikkelen. Of om in de terminologie van Google te blijven: programma’s rondom coderen (en daarmee indirect de hoofddoelstelling om banen te creëren). 

Laten we onszelf in ieder geval de opdracht geven hierin zelf het heft in handen te nemen en daarnaast te leren van de talloze voorbeelden van openbare bibliotheken die al jarenlang succesvolle digitale geletterdheidsprogramma’s ontwikkelen en uitvoeren. En zij zouden niets liever doen dan deze successen delen met andere bibliotheken. Bij de ontwikkeling ervan hadden deze bibliotheken gek genoeg geen grote sponsoren als Google nodig. Want laten we wel wezen: dat kunnen bibliothecarissen ook zelf. En als dat niet kan is het zaak de bibliotheken zorgen dat er gekwalificeerde krachten de gelederen komen versterken.

Daarnaast zijn er verschillende onafhankelijke partijen die prachtig aanbod beschikbaar hebben dat ook door bibliotheken gebruikt kan worden. Denk daarbij in Nederland natuurlijk aan de Toolbox Internetvrijheid van Bits of Freedom of de website Laat Je Niet Hack Maken van RTL-techjournalist Daniël Verlaan.

Ik geloof er heilig in dat het het beste voor zowel bibliotheken als Europa is om uit te gaan van eigen kracht. Een extra element dat me tegenstaat in de samenwerking met Google is dat er nu een beeld geschetst wordt dat ontwikkelingen alleen mogelijk zijn met hulp van corporate sponsorships. En dat is niet juist. Exclusieve partnerships als deze gaan in tegen de gebalanceerde houding die bibliotheken zouden moeten innemen.

Daarom hoop ik dat bibliotheken in Europa eenvoudiger van elkaar kunnen leren en daarbij liefst ook worden ondersteund dóór Europa. Dat laatste is op zich al lastig genoeg, dus hulp daarbij is zeker gewenst. Zou er bijvoorbeeld geen fonds kunnen worden opgezet dat specifiek voor bibliotheken bestemd is?

Uiteindelijk zijn zij immers de uitgelezen partner om burgers, zeker in aanbod van buitenschoolse activiteiten en/of binnen het domein van levenlang leren, te ondersteunen in het (door)ontwikkelen van digitale vaardigheden en, misschien nog wel belangrijker, de bijbehorende mindset: spelen en experimenteren met technologie, het kweken van bewustwording van de keerzijdes ervan en vervolgens leren hoe daarmee om te gaan. Burgers zullen vervolgens in staat zijn om hun eigen leven vorm te geven en daarbij ook Europa een stukje mooier en beter te maken.

Afbeelding: Thomas Hawk Flickr via Compfight cc

Deze blogpost is een licht bewerkte versie van een draadje op Twitter.