Pages Menu
Categories Menu

Posted by on dec 16, 2024

Gastles over digitaal burgerschap bij Leergang Informatieprofessional

Gastles over digitaal burgerschap bij Leergang Informatieprofessional

Samen met een groep bibliotheekcollega’s en begeleid door Peter Becker mocht ik afgelopen jaar meedenken over de opzet en invulling van de nieuwe hbo-leergang Informatieprofessional. Vanaf september dit jaar is de eerste lichting deelnemers van start gegaan.

Behalve meedenken over de inhoud mocht ik ook zelf een bijdrage leveren. Dat laatste was vorige week het geval en betekende dat ik de deelnemers meenam in de actuele ontwikkelingen rondom digitaal burgerschap en thema’s zoals maakplaatsen, dialoog en de positionering t.o.v digitale geletterdheid en digitale inclusie.

Voor mijzelf was het ook weer even een moment om terug te keren bij mijn tijdloze inspiratie en drijfveer om te doen wat ik doe: het verhaal van Lawrence Lessig (de oprichter van Creative Commons) dat hij hield bij de conferentie “Mediawijsheid: Leven in de gemedialiseerde samenleving” op 12 oktober 2006. Tijdens dat evenement stond het rapport “Mediawijsheid: de ontwikkeling van nieuw burgerschap” van de Raad voor Cultuur in de schijnwerpers en Lessig was hoofdspreker. Zijn ijzersterke verhaal, “Laws That Choke Creativity“, is ook beschikbaar als TEDtalk en de deelnemers van de leergang liet ik gisteren een fragment zien.

Het vurige pleidooi van Lessig is, ondanks dat het alweer 18 jaar oud is, nog altijd even actueel. Sterker nog, het belang van een vrije cultuur en het aanpassen van wetgeving aan de digitale realiteit, speelt nu wellicht nog meer dan toen. En weliswaar was het ook niet per sé bedoeld als een pleidooi voor bibliotheken, maar de jas past ons wonderwel.

Lessig:

In my view, the most significant thing to recognize about what this Internet is doing is its opportunity to revive read-write culture. […] The importance is that technique has been democratized. These tools of creativity have become tools of speech. It is a literacy for this generation. This is how our kids speak. It is how our kids think. It is what your kids are as they increasingly understand digital technologies and their relationship to themselves.

Het onder de aandacht brengen van de kracht en waarde van Creative Commons is wat mij betreft daarom ook een onmisbaar element van de competenties van bibliotheekmedewerkers.

De werkgroep: Frank Huysmans, Gio van Creij, Jannie van Vugt, Jan Klerk, Johan Visschers.

TEDtalk Laws That Choke Creativity

De leergang Informatieprofessional is in opdracht van de Vereniging van Openbare Bibliotheken – VOB ontwikkeld door de De Haagse Hogeschool / The Hague University of Applied Sciences. Geïnteresseerd? In september 2025 start de tweede reeks. Lees er meer over op Bibliotheekcampus: https://lnkd.in/ergNwng9

Read More

Posted by on sep 6, 2022

Gelezen: Nina Schick – Deepfakes, the Coming Infocalypse (Twelve, 2020)

Gelezen: Nina Schick – Deepfakes, the Coming Infocalypse (Twelve, 2020)

Welke rol spelen deepfakes in een wereld waarin steeds vaker wordt getwijfeld aan feiten? Volgens Nina Schick staan deepfakes straks garant voor wat zij beschrijft als de infocalypse. Daarmee bedoelt zij een samenleving die bezwijkt onder een immer toenemende stroom van onjuiste informatie. Haar boek, uitgekomen vlak voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020, biedt daarmee een vrij pessimistische kijk op de toekomst, al benoemt ze in het laatste hoofdstuk enkele strategieën om de (naderende) infocalypse in te dammen.

In essentie is Deepfakes, The Coming Infocalypse een boek over desinformatie en de snelle ontwikkelingen rondom kunstmatige intelligentie en het ontstaan van synthetische media. Met dit laatste wordt video, audio, foto of tekst bedoeld die geproduceerd of aangepast wordt dankzij kunstmatige intelligentie. Alhoewel ze stelt dat synthetische media ook ten positieve gebruikt kan worden gaat haar boek primair over de nadelige kanten ervan. Wat gebeurt er op het moment dat synthetische media niet meer te onderscheiden is van echt?

Dat dat moment eraan zit te komen is onvermijdelijk, evenals het feit dat de tools om synthetische media te kunnen produceren steeds toegankelijker worden. Het gegeven dat we als mensen van nature geloven in dat wat we zien en horen maakt ons daarmee kwetsbaar voor misbruik. Wanneer daarmee gezaagd wordt aan het hebben van een gedeelde realiteit kan dat z’n uitwerking hebben op het functioneren van de samenleving. Op basis waarvan kan je dan consensus zoeken of besluiten nemen? Dat wordt nog eens versterkt door wat Schick betitelt als het ‘liar’s dividend’: alles wat echt is kan even gemakkelijk als nep worden betiteld. Dit principe kennen we natuurlijk al van het kwalificeren van traditionele media als fake news. Iedereen met een grote megafoon of slechte intenties heeft hierdoor twee mogelijkheden om twijfel te zaaien: synthetische media inzetten of gewoonweg beweren dat iets niet waar is.

Schick ziet de toekomst daarom pessimistisch tegemoet, maar ziet ook mogelijkheden om de samenleving tegen de infocalyps te wapenen. Volgens Schick gaat het om een drietrapsraket: 1. bewustwording van wat er speelt; 2. verdedigen met op feiten gebaseerde informatie en toepassingen die synthetische media kunnen herkennen en 3. de aanval kiezen, waarbij ze de strategie van Estland aanhaalt dat zich als land succesvol wapent tegen de invloed van Russische desinformatie.


Nina Schick komt ook aan het woord in de Tegenlichtuitzending Zien is geloven.

In de podcast Future Shock heeft communicatiewetenschapper en microtargetingexpert Tom Dobber een wat meer genuanceerde kijk op de door Schick aangekondige infocalypse.

Fers-partner Tactical Tech maakte een educatieve site over deepfakes: https://deepfakelab.theglassroom.org/

Read More

Posted by on aug 15, 2022

Gelezen: Tim Verheyden – Het Had Waar Kunnen Zijn, Jaron Harambam – The Truth Is Out There

Gelezen: Tim Verheyden – Het Had Waar Kunnen Zijn, Jaron Harambam – The Truth Is Out There

Het grootste gevaar is dat je gelooft dat jij, en alleen jij, weet hoe alles in zijn werk gaat. Alleen complotdenkers weten absoluut zeker hoe de vork in de steel zit”, aldus Tim Verheyden in Het Had Waar Kunnen Zijn (Pelckmans, 2022). Verheyden, journalist bij de VRT, plaatst deze overtuiging naast het ‘koesteren van de onzekerheid’ dat hij ziet als een onmiskenbare eigenschap van journalisten en wetenschappers.

In zijn uiterst leesbare boek, dat af en toe voelt als een serie gebundelde essays, valt vooral op hoe hij voortdurend op zoek is naar evenwicht tussen op het uitgaan van feiten en journalistieke integriteit en het kritisch beschouwen van bijvoorbeeld overheidsbesluiten rondom de corona-aanpak. Zo plaatst hij vraagtekens bij de absolute noodzaak van de invoering van het Corona Safe Ticket en vindt hij dat journalisten vaker hadden moeten zeggen het ook niet allemaal zeker te weten, zeker bij aanvang van de crisis. Hij trekt echter wel een duidelijke lijn tussen op een specifiek terrein deskundige en gewaardeerde wetenschappers en eenieder die ook vindt op een bepaald terrein iets te zeggen te hebben. Het verwijt aan de publieke omroep dat het tegengeluid te weinig een podium krijgt (waarvoor hij best wel ontvankelijk is) is voor Verheyden bijvoorbeeld nog geen reden om beide tegenpolen een debat te laten voeren. Voor Verheyden heeft een wetenschapper meer recht van spreken als het een terrein betreft waarop hij/zij deskundig is.

In The Truth Is Out There (Volt, 2021) krijgen complotdenkers (of, in de woorden van samensteller Jaron Harambam, waarheidszoekers) dat podium wel. In 18 hoofdstukken, elk opgebouwd rondom een bekend complot, wordt de officiële lezing kort door Harambam uiteengezet, volgt dan een biografische tekst van de waarheidszoeker in kwestie en krijgt de waarheidszoeker tot slot zelf het woord. Alle hoofdstukken zijn voorzien van mooie foto’s en illustraties, wat leidt tot een laagdrempelig visueel verhalenboek. Op die manier komen uiteenlopende complottheorieën rondom bijvoorbeeld 9/11, graancirkels, big pharma en natuurlijk corona aan bod. In het boek lopen daarmee wel klassieke complottheorieën en het nieuwe complotdenken door elkaar heen. Verheyden haalt in ‘Het Had Waar Kunnen Zijn’ terecht de New Conspiracism-benadering van Muirhead en Rosenblum aan om het onderscheid tussen beide scherp neer te zetten. In het boek van Harambam wordt dat onderscheid onbesproken gelaten, wat maakt dat je lang niet alle waarheidszoekers serieus kunt nemen.

Read More

Posted by on nov 14, 2019

Van Google leren over online veiligheid?

Van Google leren over online veiligheid?

Deze week is het de Week van de Mediawijsheid. Door het hele land worden voor allerlei doelgroepen activiteiten georganiseerd die gaan over het werken en omgaan met media en digitale technologie. Lang ging dit vooral over het aanleren van digitale vaardigheden, maar de laatste tijd gaat het steeds meer over kritisch kijken naar je eigen rol, maar zeker ook de rol van techbedrijven.

Je hoeft niemand uit te leggen dat inzake dat laatste het internet in toenemde mate wordt gedomineerd door een beperkt aantal grote en voornamelijk Amerikaanse ondernemingen, zoals Google, Facebook en Amazon. En dat deze ook steeds meer onder vuur liggen vanwege machtsmisbruik en overtreden van privacy- en datawetten. Het is daarom pijnlijk dat uitgerekend in de Week van de Mediawijsheid Google in Leeuwarden in de openbare ruimte aan burgers en ondernemers uitlegt hoe zij optimaal van het internet gebruik kunnen maken. Ook legt Google uit hoe je veiliger van het internet gebruik maakt. Vooral dat laatste is opmerkelijk.

Surveillancekapitalisme

De laatste tijd wordt, door kritisch onderzoek van wetenschappers en journalisten, namelijk steeds meer blootgelegd wat het feitelijke businessmodel van een bedrijf als Google is: voorspellingen kunnen doen over het gedrag van (groepen) mensen door, vaak ongevraagd, data van hen te verzamelen en te verwerken. In publicaties als die van Harvard-professor Shoshanna Zuboff, The Age of Surveillance Capitalism, wordt deze manier van werken haarfijn blootgelegd. Enkele weken geleden wijdde VPRO  Tegenlicht er zelf een volledige aflevering aan, fijntjes getiteld De grote dataroof. Zuboff introduceerde het begrip surveillancekapitalisme om de werkwijze van Google (en in haar nasleep heel veel andere internetbedrijven) te beschrijven: het ongevraagd verzamelen van persoonlijke data, of wat zij noemt privé-ervaringen, en deze verwerken tot digitale producten en diensten waarmee veel winst gemaakt wordt.

De nadruk ligt daarbij op de data waarvan we niet weten dat we het delen, bijvoorbeeld de spelfouten die we maken, gezichtsuitrukkingen of de wijze waarop we formuleren. Door die te koppelen aan andere data (onder Google’s moederbedrijf Alphabet vallen vele honderden bedrijven en startups in allerlei sectoren, uiteenlopen van entertainment tot gezondheidszorg) kunnen dankzij algoritmes en kunstmatige intelligentie gedetailleerde persoonsprofielen worden samengesteld. Dat dit raakt aan ethische vraagstukken over privacy en online veiligheid mag helder zijn, zeker als je niet weet waar die data terecht komt en waarvoor het wordt gebruikt.

Tekenend voor de werkwijze van Google is een bericht in de Wall Street Journal eerder deze week, waarin wordt bericht over een geheime samenwerking tussen Google en een grote Amerikaanse zorgverzekeraar. Doel: het ongevraagd verwerken van patiëntgegevens tot… Ja, tot wat eigenlijk?

In het licht van deze actuele discussie had het de gemeente Leeuwarden gesierd wanneer zij de komst van Google zeer kritisch had bekeken, zéker in de Week van de Mediawijsheid. 

Foto: Flickr

English version here: https://jeroendeboer.net/2019/11/15/learning-from-google-about-online-safety/

Update 15 november: de Leeuwarder Courant plaatste het artikel vanmorgen in de rubriek Ingezonden:


Read More

Posted by on apr 3, 2019

Data Detox Kit en Glass Room Experience bij Nationale Mediawijsheidcongres 2019

Data Detox Kit en Glass Room Experience bij Nationale Mediawijsheidcongres 2019

Wat een enthousiasme vorige week woensdag bij het Nationaal Mediawijsheid Congres 2019 in Ede waar BSF-collega Wai-See Choo⁨ en ik de Data Detox Kit en de Glass Room Experience presenteerden. Drie workshoprondes van een uur met in totaal een kleine 80 deelnemers.

Zoals altijd deden we weer prachtige contacten op, ook uit Friesland. Een zeer enthousiaste basisschoolleerkracht uit Leeuwarden en een medewerkster van een welzijnsorganisatie uit Zuidwest-Fryslân. Die laatste is zéér geïnteresseerd in onze beoogde aanpak voor jeugd/jongeren. Daarnaast kwamen er concrete vragen van docenten en bibliothecarissen uit het hele land, uiteenlopend van ROC Amsterdam tot de biebs van Coevorden en Zwolle.

Dat al het materiaal op https://data-detox.nl vrijelijk beschikbaar is werd erg gewaardeerd, evenals de ambitie voor doorontwikkeling voor verschillende doelgroepen.

Read More

Pin It on Pinterest