In Adieu volksverheffing! (PDF), een artikel over bibliotheken in Vrij Nederland, wordt gesproken over digitalo’s. Auteur Sophie Derkzen doelt hiermee op “digitale hemelbestormers, die getergd door de trage molens van het bibliotheekwezen op eigen houtje de digitale revolutie proberen te ontketenen“. Ik had de eer door Derkzen als belichaming van de term gebruikt te worden, onder andere door het opzetten van OpenBibliotheken.
Maar zoals het gaat in journalistiek is het niet het gehele verhaal. Als namelijk het beeld ontstaan is dat ik slechts zou staan voor digitale ontwikkelingen is dat niet helemaal juist. Of beter gezegd: de digitale ontwikkelingen vind ik onmisbaar, maar ik zie ze het allerliefst gemanifesteerd in de fysieke wereld. Initiatieven die alleen online actief zijn, of die zijn ontdaan van elke vorm van speelsheid en/of activisme, daarvoor loop ik gewoon iets minder hard.
Nee, digitale ontwikkelingen waarvan ik écht enthousiast wordt zijn sympathieke oplossingen die uitblinken in eenvoud en die daadwerkelijk functioneren in de fysieke wereld. De Awesome Box van het Harvard Library Innovation Lab bijvoorbeeld. Of deze luisterboekspeler die volgens mij een perfecte oplossing is voor het dure verschepen van boeken naar verzorgingstehuizen. En natuurlijk het bestaan van FabLabs en makerspaces, in mijn ogen het grootste voorbeeld voor eigentijdse bibliotheken. De positieve energie die we momenteel losmaken met ons FryskLabinitiatief is daarvan een ontzettend mooi voorbeeld. Na elk gesprek met potentiële samenwerkingspartners zweven we zo ongeveer weer huiswaarts en dat is gewoon fantastisch. Zo kreeg ik afgelopen week een (onbetaalbaar!) mailtje van een bibliotheekcollega die ons kennisdagdeel bezocht waarin onder andere stond:
Op 27 februari was ik aanwezig bij jullie Kennisdagdeel Frysklab. Ik ben ontzettend blij dat ik daarbij aanwezig mocht zijn want ik kende fablab nog niet en vind het concept fantastisch! […] In elk geval: zeer bedankt voor al je inspiratie! Ik lig zelden wakker van een leuk idee, maar dit heeft me na de 27e een paar nachten uit de slaap gehouden door de vele mogelijkheden en kansen die dit biedt.
Ik hoef denk ik niet uit te leggen dat dit soort feedback je een ontzettende boost geeft om door te gaan en dat we echt iets waardevols te pakken hebben.
Wat voornoemde projecten bindt is een zeker grassrootselement en het denken en doen zonder obstakels. Daarnaasthuldigen ze allen de open source-filosofie en gaat het om producten en diensten die ontwikkeld zijn om daadwerkelijk iemand verder te kunnen helpen of tot dienst te zijn. Óf gewoon omdat het leuk is. En dat laatste aspect geldt zeker ook voor zowel de maker. Wat ik eerder schreef:
Mocht het niets worden, geen probleem. We hebben in ieder geval plezier gehad in het opzetten ervan (en alvast weer iets geleerd). De grootste winst zou echter zijn als we iets hebben kunnen meegeven van het gewoon dóen. Echt, dat kunnen we iedereen aanraden.
De omschrijving digitalo zou ik daarom als volgt willen verbreden: “digitale hemelbestormers, die getergd door de trage molens van het bibliotheekwezen op eigen houtje de digitale revolutie proberen te ontketenen en daaraan ontzettend veel lol beleven“. Want laat ik wel wezen: we doen ons werk omdat het zo leuk is. Toch?
