Pages Menu
Categories Menu

Posted by on jan 7, 2017

Mediawijsheid. En nu?

Mediawijsheid. En nu?

Op welke manier had de media (zowel de oude als de nieuwe) invloed op de uitkomsten van de Amerikaanse presidentsverkiezingen? Een groep onderzoekers van Data & Society wijdde hieraan een reeks van zes zeer lezenswaardige artikelen, met als specifieke invalshoek de vraag in hoeverre technologie de dynamiek van de Amerikaanse politiek beïnvloedt.

Auteur danah boyd, onder andere werkzaam bij Microsoft Research en het Harvard Berkman Center for Internet en Society, is verantwoordelijk voor drie van de zes artikelen. In Did Media Literacy Backfire? gaat zij in op propaganda, filterbubbels en fake news, maar twijfelt ze aan de wijze waarop nu gedacht wordt hieraan het hoofd te bieden (gebruikers hebben immers ook niet veel vertrouwen in Facebook als bedrijf, dus waarom zou je wel vertrouwen hebben als Facebook nieuwsberichten gaat legitimeren?)

In het artikel gaat zij dieper in op de voedingsbodem van het groeiende onvertrouwen in media en wetenschap, wat gelijk al aangeeft dat er geen eenvoudige oplossing voor het probleem te vinden is:

“Addressing so-called fake news is going to require a lot more than labeling. It’s going to require a cultural change about how we make sense of information, whom we trust, and how we understand our own role in grappling with information. Quick and easy solutions may make the controversy go away, but they won’t address the underlying problems.”

Desondanks (of juist daardoor) uitermate lezenswaardig, ook voor onze eigen omgeving. Verplichte kost daardoor voor mediacoaches, bibliothecarissen en andere informatieprofessionals, want ook hier signaleren we de problematiek die boyd beschrijft.

Afbeelding: torbakhopper Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on dec 12, 2015

Ontvriendden jullie ook wel eens iemand op Facebook vanwege politieke voorkeur?

Ontvriendden jullie ook wel eens iemand op Facebook vanwege politieke voorkeur?

Ik wel namelijk. En dat vond ik niet gemakkelijk, omdat ik sowieso al vrij kritisch ben op wie mijn Facebookvrienden zijn en daarbinnen ook vrij strikt hanteer wie vriend, kennis etc. is. Ook wijs ik geregeld vriendschapsverzoeken af van mensen die ik niet of nauwelijks ken. Op Facebook deel ik namelijk andere zaken dan op Twitter, LinkedIn of hier, op mijn blog.

Wanneer ik iemand ontvriend, heb ik daarvoor dus een goede reden. Ik doe het daarom niet vaak, maar kortgeleden nam ik die stap dus wel. De reden daarvoor was dat ik in mijn eigen tijdlijn niet geconfronteerd wenste te worden met Zwarte Pieten-discussies (vriend was voor) en daaraan helaas vaak gekoppelde sentimenten als de vluchtelingencrisis (vriend was tegen), voorzien van ondubbelzinnige commentaren of likes van andere berichten om dat te onderschrijven.

Ben ik dan naïef? Steek in m’n kop in het zand en ontwijk ik andere meningen dan die van mezelf? Nee, dat zeker niet. Maar ik vind het erg prettig zelf op zoek te gaan naar informatie die beide kanten van de medaille belichten. En daarvoor gebruik ik media die ik vertrouw en niet Facebookcommunities als Nederland mijn vaderland (overigens nog vrij onschuldig) die in alles het fenomeen van de echo chamber vertegenwoordigen. En die via via dus ook in mijn eigen berichtenoverzicht tot mij kwamen.

En dat brengt me bij één van grootste bezwaren van het ontvrienden: dat ik daarmee ook m’n eigen echo chamber en filter bubble creëer. Links- of rechtsom laat ik me op Facebook omringen door (min of meer) gelijkstemden en negeer ik extremiteiten. Is dat goed? Ergens vind ik van niet en ik kan even goed argumenten aandragen om niet te ontvrienden vanwege politieke voorkeur. Om in ieder geval niet het gevoel te hebben oogkleppen te dragen.

Ik blijk daarin echter niet de enige te zijn las ik vanmorgen. Onderzoek van Nicholas John (Hebrew University of Jerusalem) en Shira Dvir-Gvirsman (Tel Aviv University) heeft aangetoond dat politieke commentaren op Facebook geregeld reden zijn om iemand te ontvrienden. De onderzoekers stippen daarbij ook mijn zorg aan:

“We already know that Facebook and search engines provide us with a feed and search results that are tailored to us. By unfriending we are further contributing to the formation of echo chambers and filter bubbles.”

In die zin dus herkenning, echter zonder dat dit mijn twijfel om te ontvrienden wegneemt. Ergens voelt het namelijk onnatuurlijk, niet willen horen of zien wat iemand zegt.

Afbeelding: Oli Dunkley via Compfight cc

Read More

Posted by on feb 21, 2014

Bibliotheekwerk in transitie – 7. Van… Meningen Naar… Argumenten

Bibliotheekwerk in transitie – 7. Van… Meningen Naar… Argumenten

Achter alles wat we met elkaar delen staat een mens van vlees en bloed. Kijkend naar het internet is er, omdat het terecht wordt gezien als een onuitputtelijke bron van kennis en informatie, een tijd lang gesproken over de grootst denkbare bibliotheek. Zo eenvoudig ligt het echter niet.

Eli Pariser toonde met zijn filter bubbles aan dat de rol van commerciële partijen bepalend kan zijn voor wat het web je aan informatie biedt. Voor een deel kunnen we dit oplossen, maar als gebruiker wordt je in een reactieve positie gemanouvreerd: we gaan op zoek naar technologie die het zoekproces onafhankelijker maakt en moeten maar hopen dat het daarmee goed komt. De onafhankelijkheid die bibliotheken nastreven wordt in feite tegengewerkt door de meest gangbare zoekmachines en sociale netwerken.

Het gemak van het elkaar online kunnen vinden faciliteert het uitwisselen van feiten en meningen. Gebruikers zelf zijn er daardoor echter ook voor een groot deel debet aan dat het web niet functioneert zoals het idealiter zou moeten. Het is namelijk heel menselijk dat we eerder in gesprek gaan met een gelijkgestemde dan met iemand die ver van je af staat.

David Weinberger gaat in zijn boek Too Big To Know in op dit verschijnsel en betitelt de omgeving waarin gelijkgestemden elkaar opzoeken als echo chambers: iets waarmee we het eens zijn horen we het liefst zo vaak mogelijk, want niets is prettiger dan zelfbevestiging. In echo chambers schuilt volgens Weinberger een potentieel gevaar (al stelt hij ook dat het verschijnsel zo nieuw is dat we pas over enige tijd de consequenties ervan kunnen ervaren):

If the Net is creating more echo chambers, the biggest loser will be democracy, for the citizenry will be polarized and thus be less able to come to agreement, and to compromise when it cannot.

4301281196_508c52a617_o

Afbeelding: Bobbi Newman via Compfight cc

 

Weinberger ziet het daarom als een uitdaging voor bibliotheken om zich te manifesteren binnen sociale netwerken en het web in het algemeen en bij te dragen aan nuancering. Een prachtige manifestatie van een manier waarop dat kan vind ik TV News van het Internet Archive. TV News werd opgezet ten tijde van de vorige Amerikaanse presidentsverkiezingen en fungeerde als een fact-checking tool. Middels deze omvangrijke en diverse databron (ruim 540.000 op trefwoorden doorzoekbare televisieuitzendingen) kregen gebruikers een instrument aangereikt om hun gedachten te vormen en meningen gefundeerd aan te scherpen.

Met het aanbieden van een tool als TV News faciliteert de bibliotheek het voeren van feitelijke discussies en beantwoordt het precies aan de kernwaarde van onafhankelijke partner in het democratische proces. Het zou daarom mijn grote wens zijn dat bibliotheken in Nederland gebruik zouden kunnen maken van de omroeparchieven (in ieder geval de publiek, maar waarom ook niet de commerciële) om zoiets ook in Nederland te kunnen realiseren. Lokale fysieke bibliotheken zouden zo’n databron vervolgens kunnen inzetten als voeding van- én controleinstrument bij de debatfunctie.

 

Bibliotheekwerk in transitie – 8. Van… Passief Naar… Creatief

Wil je ook je licht laten schijnen over Bibliotheekwerk in transitie? Voeg je bijdrage dan toe aan dit publieke Google Doc

 

Afbeelding: Eric.Parker via Compfight cc

Read More

Posted by on feb 20, 2014

Bibliotheekwerk in transitie – 6. Van… Antwoorden geven Naar… Vragen stellen

Bibliotheekwerk in transitie – 6. Van… Antwoorden geven Naar… Vragen stellen

Eén van de managers van de bibliotheek in Leeuwarden was altijd heel stellig op de bewering dat de bibliotheek de antwoorden op alle vragen heeft: “denk je nou echt dat wij vragen over kernfysica kunnen beantwoorden?” Nee, natuurlijk niet. En iedereen zal erkennen dat dat geheel legitiem is. Bij het proberen te vinden van antwoorden kunnen we echter een krachtig instrument inzetten: zelf de vragen stellen.

In december 2010 schreef ik een blogpost over een praktijksituatie die precies daarover ging. Een bezoeker van de muziekbibliotheek in Leeuwarden was op zoek naar een cd met Hammondorgelmuziek ‘die lekker in het gehoor lag‘. Dankzij de vraag die ik in mijn Twitternetwerk uitzette kon de klant een tijdje later tevreden naar huis. Dankzij goede antwoorden op mijn vraag en vervolgens een aantal matches in de aanwezige muziekcollectie slaagde de missie. Een vraag stellen om antwoord te kunnen geven werkte goed uit.

Sociale media en het web in het algemeen zijn natuurlijk een fantastisch medium om vragen aan te stellen. Eli Pariser heeft ons met zijn verhaal over de filter bubble echter ingewreven dat het internet allesbehalve onafhankelijk en onbevoordeeld is. Dat betekent dat de antwoorden die we op onze zoekvragen krijgen persoonlijk getint zijn als we daarvoor instrumenten met persoonsprofielen gebruiken. Gelukkig zijn er mogelijkheden om dat te omzeilen, maar volgens mij worden die niet of nauwelijks toegepast in de beroepspraktijk.

Een vraag stellen kan misschien voelen als een tekortkoming. Wij geven toch de antwoorden? In het licht van alle eigentijdse sociale en technologische veranderingen is het echter belangrijk om te weten hoe we ons als bibliotheek moeten manifesteren. Niet voor niets wordt in het vaardighedenoverzicht dat ik gisteren aanhaalde het begrip civic literacy aangehaald. Ik vertaal het maar als maatschappelijke geletterdheid: kennis van politiek(e) (verhoudingen) en de uitwerking die besluitvorming heeft op grote en kleine schaal. Het verslag van het seminar ‘De gemeente staat in de fik’; hoe kan de bibliotheek helpen? vond ik daarvan een mooi voorbeeld.

Ons project FryskLab is een aaneenrijging van het stellen van vragen, zowel aan onszelf als aan anderen:
Wat zien we om ons heen gebeuren?
Welke rol kunnen we daarin spelen?
Welke consequenties heeft dat?
Wie doen er met ons mee?

En de allerbelangrijktste:

Doen we het goed?

De antwoorden verzamelen we gaandeweg het proces, omdat we de antwoorden op de eerste twee vragen (wat zien we gebeuren en welke rol kunnen we daarin spelen) zelf konden geven. Het interessante is nu dat we, een jaar na het stellen van de eerste vraag, degene zijn aan wie ook weer vragen gesteld worden. Die dynamiek is enerverend en toont aan dat we als organisatie in transitie zijn, een erg prettig besef.

Morgen:
Bibliotheekwerk in transitie – 7. Van… Meningen Naar… Argumenten

Wil je ook je licht laten schijnen over Bibliotheekwerk in transitie? Voeg je bijdrage dan toe aan dit publieke Google Doc

 

Afbeelding: Siebuhr via Compfight cc

Read More

Posted by on mrt 21, 2012

Filter Bubble en het bibliotheekwerk?

Eli Pariser’s verhaal over de Filter Bubble, een ‘op maat’ door algoritmes bepaalde informatiestroom richting de internetgebruiker, was voor mij een regelrechte eyeopener. Toen ik het enkele weken terug mailde naar mijn directeur kwam er een enthousiaste reactie terug:

Willen we als bibliotheek meerwaarde creëren t.o.v. de gevonden resultaten thuis, dan zullen we hier een oplossing voor moeten vinden. Zou de oplossing kunnen gaan in de richting van het verplicht zoeken met minimaal 2 zoekmachines? Het totale verbod voor de frontofficemedewerkers om de persoonlijke zaken op internet te doen? Roep maar eens wat… We kunnen er in ieder geval dieper induiken en de bewustwording vergroten bij onze medewerkers.”

Vanmorgen gaf ik binnen ons sectoroverleg Innovatie en Ondersteuning daarom een presentatie (zie onder) die een begin moet zijn van een antwoord op bovenstaande, terechte, constatering. Hoe kan je ervoor zorgen dat je, ondanks de mechanismen van bijvoorbeeld Google en Facebook, zo objectief mogelijk informatie aan de klant levert?

Inmiddels is er een onderzoek gestart in de frontoffice om te kijken wat de zoekopdrachten van verschillende medewerkers aan resultaten oplevert. Aan de hand daarvan zal worden gekeken welke stappen gezet zullen worden. Daarnaast is het een onderwerp wat we in ons mediawijsheidsaanbod zullen opnemen. Wordt vervolgd!

Read More

Pin It on Pinterest