De bibliotheek vormt de context

“Het model waarbij context de waarde  van digitale content bepaalt blijkt dus één die succesvol kan zijn“, schreef ik in mijn eerdere blogpost Context bepaalt waardering van digitale content. In tijden waarin bibliotheken worstelen met de vraag hoe om te gaan met de concurrentie met digitale media biedt het in potentie positieve resultaat van de context mogelijkheden. Eén van de grote vragen in bibliotheekland luidt wat de functie van de bibliotheek is wanneer online vrijwel alle informatie voorhanden is.

Het antwoord dat bijna als een bezwerende mantra door bibliotheekland zingt luidt dat medewerkers de rol van informatiemakelaar op zich moeten nemen. Je kunt je echter afvragen of horden bibliothecarissen met een 23 Dingen-cursus achter de kiezen de huidige generatie digital natives wel wegwijs moet maken. Of beter gezegd wegwijs kán maken. Vaak wordt gesteld dat het internet een ondoordringbaar woud van informatie is waarin de achteloze gebruiker snel verdwaalt. Dat kon je misschien volhouden tot voor een aantal jaar geleden, maar wanneer Google alle Twitterberichten indexeert en een platform als Scribd online documenten doorzoekbaar maakt lijkt het in toenemende mate een loos argument. Ik kan in ieder geval niet bedenken waarom het met bibliotheken anders zou gaan dan met bijvoorbeeld reisbureau’s. Maar de bibliotheek, lijkt het, staat erbij en kijkt ernaar.

Wanneer het om digitale innovatie gaat is er wellicht ook weinig anders te verwachten. Alleen indien er fundamentele aanpassingen komen in werkwijze en bedrijfsfilosofie ben je opgewassen tegen de innovatiekracht die elders wel aanwezig (bedrijfsleven, hoger onderwijs en gespecialiseerde kennisinstellingen) is. De vraag is daarom gerechtvaardigd of dat wel nodig is. Waarom namelijk niet omarmen wat er al is, bijvoorbeeld een muziekdienst als Spotify, en zorgen dat de bibliotheek daarbij de context vormt, zowel in fysieke als in digitale zin. Met het eerste doel ik op het creëren van een sociale hub, een plek waar studeren, werken en ontspannen hand in hand gaan. De digitale context is de integratie van catalogusgegevens van de bibliotheek en CDR met die van, in dit geval, Spotify. Hiervoor in de plaats zou je echter even gemakkelijk een dienst als LibraryThing kunnen invullen. Het gaat erom te gebruiken wat beschikbaar is en niet voortdurend slechts signaleren en benoemen dat er van alles ontwikkeld wordt, maar praktische stappen achterwege laten.

De formule CwF + RtB die Michael Masnick gebruikt om het succes van Nine Inch Nails te verklaren, en die de nadruk legt op het succes van de context, kan wat mij betreft ook ten behoeve van bibliotheken gebruikt worden. In goed Nederlands zou die luiden

CmG (Contact met Gebruikers) + RtB (Reden te Betalen) =  €€€

De nieuwe generatie gebruikers (ik noem het bewust geen klanten) ziet de bibliotheek als voornoemde sociale hub. Leg je oor bij hen te luisteren en vraag wat men wenst. Mijn beeld is een letterlijk en figuurlijk open locatie met zowel plekken voor groepen en individuen waar het consumeren van media (digitaal en analoog) onbeperkt mogelijk is. De aanwezigheid van uiteenlopende faciliteiten zoals bijvoorbeeld printing on demand moet zo aantrekkelijk gemaakt worden dat de gebruiker bereid is hiervoor extra (al dan niet opgenomen in een abonnementenstructuur) te betalen. Datzelfde geldt voor cursussen en workshops of het bieden van ruimte + faciliteiten aan creatieve communities (een hackerspace zoals al eerder aangehaald in Hackerspaces in de bibliotheek).Toegegeven, het vraagt een flinke omslag, maar ik denk dat het noodzakelijk is.

Afbeelding: SomewhatDamaged2 via Compfight cc