Pages Menu
Categories Menu

Posted by on mei 11, 2020

The library is open: what does that actually mean?

The library is open: what does that actually mean?

The library is closed and it has to be opened again as soon as possible: that is the opinion set out in Open de poorten naar de verbeelding (Open the gates to imagination), an article in Dutch newspaper NRC. In general, not just during corona times, advocating for an open library is something I naturally welcome. But what I don’t like is primarily meaning that people can come and borrow books again. Because that is what author Tineke Bennema specifically refers to:

“The amount of free time during the corona crisis offers opportunities to revalue reading among young people and reading parents. Dear Cabinet, especially in times of lockdown, open the gates to the treasure chambers of the imagination.”

But the library is closed. That is why Dutch novelist and columnist Özcan Akyol calls to open it.

Or isn’t library closed at all? In the Twitter comments on Bennema’s article, many librarians respond with the message that the library is very open already. Numerous examples of book takeaway services and other initiatives to provide members with fresh reading materials pass by. And the boundless commitment of library staff is by no means lacking. But is that enough to say that you are open? Or at least, given the situation, as open as possible? You might just think that a library that provides books, physical or digital, completely fulfills its mission.

From connection to collection?

Do we take a step back in the quest that is better known as from collection to connection? David Lankes says the following in his blog The “New Normal” Agenda for Librarianship:

“To say we are about community and only be a source of ebooks in a pandemic is hypocrisy. Yes, our fellow citizens need ebooks, but they need compassion, connection, and community dedicated to their full well-being.

[…]

We must fight for a new normal with our collections, our buildings, but mostly, with our expertise.”

When checking in with Lankes about what he means with this statement he says that in his view the focus on ebooks shows an excessive emphasis on library collections. He also has reservations about the additional growing dependence on publishers and suppliers. He likes to place the book takeaway service  phenomenon in the local perspective, although he also states that a demonstrated necessity is paramount.

But of course there is much to say about that necessity. I by no means deny that takeaway and delivery services and free ebook collections would not meet a need. The enthusiastic reactions to it, from both users and library staff, only support this. “We are overloaded with presents“, said Sophie Bruers of Tilburg Public Library in another NRC article. But the public image is very much one of a library in the most traditional sense: a place for readers to borrow books. National ebook services such as ThuisBieb (HomeLibrary) only support this image.

That is great news for avid readers and I don’t want to take anything away from them either. But what was available for all those other groups that normally use the library? If you had searched for it, you would certainly have found something, but it certainly was not presented on a silver platter.

Also in the reopening protocols, drawn up by the VOB (Dutch Public Library Association), on the phased reopening of libraries, the primary focus is on the collection and the provision of lending materials, also with regard to the protocol for welcoming primary school pupils (“what children can do in the library (looking for books, being read to) is for each library to decide for themselves”..) 

Good news for the readers! Public libraries are gradually and partly reopening as of Monday, May 11. (tweet by Aad van Tongeren, government official at the Ministry of Education, Arts and Science)

Question of conscience

I understand that choices have to be made, but those being made at least compel myself, and hopefully others, to a question of conscience: how do we see our main assignment? Despite all the innovation programs of recent years, libraries, with some exceptions (or in the words of Mark Deckers, a small piece of luck in a major accident), conveyed a very traditional image during the last couple of weeks. And I am concerned about the possible downside of that.

Article in Dutch here.

Read More

Posted by on mei 6, 2020

The library is open: what does that actually mean?

De bibliotheek is open: wat betekent dat eigenlijk?

Article in English here: The library is open: what does that actually mean?

De bibliotheek is dicht en hij moet zo snel mogelijk weer open: dat is het standpunt dat in Open de poorten naar de verbeelding, een artikel in NRC, uiteen wordt gezet. In het algemeen, dus niet alleen tijdens coronatijd, pleiten voor een open bibliotheek is iets wat ik vanzelfsprekend toejuich. Maar wat me minder zint is daarmee primair bedoelen dat mensen weer boeken kunnen komen lenen. Want dat is waar auteur Tineke Bennema specifiek naar verwijst:

“Juist de vele vrije tijd in de coronacrisis biedt kansen om lezen te herwaarderen onder jongeren en voorlezende ouders. Kabinet, juist in tijden van lockdown, open de poorten naar de schatkamers van de verbeelding.”

Maar de bibliotheek is dicht. Dat is de reden dat ook Özcan Akyol oproept tot het openen ervan.

Of is de bibliotheek niet dicht? In de Twitterreacties op Bennema’s artikel reageren veel bibliothecarissen namelijk met de boodschap dat de bibliotheek wel degelijk open is. Er komen talloze voorbeelden voorbij van afhaalbiebs en andere initiatieven om leden te voorzien van verse leesmaterialen. En aan de tomeloze inzet van bibliotheekmedewerkers ontbreekt het geenszins. Maar is dat wat volstaat om te kunnen zeggen dat je open bent? Of in ieder geval, gegeven de situatie, zo open mogelijk? Je zou namelijk zomaar kunnen denken dat een bibliotheek die voorziet in boeken, fysiek of digitaal, volledig voldoet aan haar opdracht.

Van connectie naar collectie?

Zetten we daarmee weer een stap terug in de queeste die van collectie naar connectie heet? David Lankes zegt er het volgende over in zijn blog The “New Normal” Agenda for Librarianship:

“To say we are about community and only be a source of ebooks in a pandemic is hypocrisy. Yes, our fellow citizens need ebooks, but they need compassion, connection, and community dedicated to their full well-being.
[…]
We must fight for a new normal with our collections, our buildings, but mostly, with our expertise.”

Navraag bij Lankes over wat hij precies bedoelt met deze uitspraak leert dat de focus op ebooks wat hem betreft neerkomt op een te grote nadruk op bibliotheekcollecties. Ook heeft hij bedenkingen bij de bijkomende groeiende afhankelijkheid van uitgevers en leveranciers. Het fenomeen afhaalbieb plaatst hij graag in het lokale perspectief, alhoewel hij ook stelt dat daarbij de aangetoonde noodzakelijkheid voor alles gaat.

Maar over die noodzakelijkheid is natuurlijk veel te zeggen. Ik ontken allerminst dat de afhaalbiebs, bezorgservices en gratis toegankelijke ebookcollecties niet zouden voorzien in een behoefte. De enthousiaste reacties erop, zowel van gebruikers als bibliotheekmedewerkers, staven dat alleen maar. “We worden overladen met cadeautjes“, zegt Sophie Bruers van Bibliotheek Tilburg in een ander NRC-artikel. Maar het beeld naar buiten toe gaat wel heel erg over het traditionele imago van de bibliotheek: de plek voor lezers waar je boeken kunt lenen. Ook de landelijke ebookdiensten als ThuisBieb ondersteunen dat beeld.

Voor de fervente lezers is dat prachtig en ik wil hen ook niets ontnemen. Maar wat was er voorhanden voor al die andere groepen die gebruik maken van de bibliotheek? Als je ernaar zou hebben gezocht zou je zeker wat hebben gevonden, maar op een presenteerblaadje werd het niet aangereikt.

Ook in de protocollen, opgesteld door de VOB, over de gefaseerde wederopenstelling van bibliotheken, gaat het in eerste instantie primair over de collectie en het mogelijk maken van uitleningen, ook waar het het protocol voor ontvangen van basisschoolleerlingen betreft (“wat de kinderen in de bibliotheek kunnen doen (boeken uitzoeken, voorgelezen worden) bepaalt de bibliotheek zelf”.)

Gewetensvraag

Ik begrijp dat er keuzes gemaakt moe(s)ten worden, maar de gemaakte keuzes dwingen mijzelf en hopelijk ook anderen in ieder geval tot een gewetensvraag: hoe zien wij onze hoofdopdracht? Want, alle innovatietrajecten van de laatste jaren ten spijt, dragen de bibliotheken, uitzonderingen daargelaten (of in de woorden van Mark Deckers, een klein geluk bij een groot ongeluk), gedurende deze periode een wel heel traditioneel beeld uit. En ik maak me zorgen over de mogelijke keerzijde daarvan.

Afbeelding: Biker Jun Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on dec 14, 2016

Waar zijn de Nederlandse bibliotheken in het debat over privacy? [update]

Waar zijn de Nederlandse bibliotheken in het debat over privacy? [update]

Geletterdheid zijn betekent vandaag de dag ook dat je kan lezen en schrijven met digitale technologie. En voor bibliothecarissen bovenal dat je kritisch bent op actuele ontwikkelingen en je daarbinnen positioneert. Tenminste, die mening ben ik zelf toegedaan.

Het is niet de eerste keer dat actuele gebeurtenissen in Amerika me hiervan weer extra bewust maken. Sinds de uitverkiezing van Donald Trump benadrukt de American Library Association dat zij zich des te meer sterk maakt voor de bescherming van persoonsgegevens van bibliotheekgebruikers. In een artikel in The Guardian, Libraries promise to destroy user data to avoid threat of government surveillance, wordt ALA-voorzitter Julie Todero geciteerd:

Todaro said that the ALA’s core values remained unchanged: “free access, intellectual freedom, privacy and confidentiality”.

Treffend vond ik dat de kernwaarden in principe dezelfde zijn die digitale burgerrechtenorganisatie Electronic Frontier Foundation (EFF) meegeeft aan technologievoorlopers die vandaag spraken met Trump. In de online publicatie EFF to Tech Leaders: Stand With Users and Tell Trump We Need Strong Encryption, Internet Freedom, noemen zij vijf punten waarvoor de technologievoorlopers zich sterk zouden moeten maken:

  • Pleidooi voor sterke encryptie (zorgen dat het onmogelijk is achterdeurtjes in software te integreren)
  • Protesteren tegen het massaal toezicht op burgers
  • Waarborgen van vrijheid van meningsuiting
  • Bewaken van netneutraliteit
  • Bescherming van persoonsgegevens

De Nederlandse equivalent van EFF, Bits of Freedom, maakt zich gelukkig ook sterk voor bovenstaande punten, bijvoorbeeld middels de recentelijk gestarte campagne GeenSleep.net. Ook leggen zij glashelder uit op welke manieren gebruiksgegevens grootschalig worden verzameld en wat je als gebruiker zelf kan doen om je zo veilig mogelijk te bewegen binnen het digitale domein.

Maar de Nederlandse bibliotheken zijn en blijven in deze discussie onzichtbaar. Niet dat zij niets aan privacy doen overigens, maar die betrokkenheid heeft voornamelijk betrekking op de eigen systemen en is daarmee intern gericht. Naar buiten toe, in het publieke en politieke debat, is de bibliotheek geen deelnemer en zéker geen pro-actieve partij. En dat vind ik zorgelijk.

Maar waaraan het ligt dat de bibliotheek onzichtbaar is? Ik denk dat het begint bij het bewustzijn dat dit überhaupt een onderwerp is dat bibliotheken in Nederland aangaat. En dat de problematiek voor onze gebruikers inmiddels wel wat verder gaat dan het beveiligen van Facebookpagina’s (hoe belangrijk ook). In de onlangs vastgestelde Visie Mediawijsheid 2016-2018 van de Koninklijke Bibliotheek komt het begrip ‘privacy’ welgeteld twee keer voorbij, en dan exclusief bestemd voor scholieren. Beide keren wordt namelijk verwezen naar externe bronnen: rapporten van het KNAW en SLO over digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs.

Maar dus geen standpunt, in ieder geval niet publiek, van de Koninklijke Bibliotheek zélf. En daarmee ook geen stellingname over het bredere begrip van privacy dat geldt voor álle gebruikers van de bibliotheek, of beter nog, alle burgers in Nederland. De grote vraag is dus hoe de KB – en daarmee ook het Nederlandse bibliotheekstelsel – aankijkt tegen de thematiek waar de collega’s in Amerika zich, in mijn ogen volkomen terecht, zo sterk voor maken? Maar wat net zo goed speelt in Nederland, kijkend naar het debat over ‘het sleepnet’, cq. de uitbreiding van bevoegdheden van de AIVD.

Bits of Freedom was er vanavond via Twitter glashelder over: ook gebruiksgegevens van bibliotheken kunnen in dat sleepnet terechtkomen. Dat alleen al zou reden moeten zijn om stevig stelling te nemen. De KB kan daarbij alvast een voorbeeld nemen aan andere maatschappelijke organisaties als Amnesty International of Internet Society Nederland die reageerden op de internetconsultatie en zich zorgen maken over de huidige wetsvoorstellen.

Als zelfbenoemd pleitbezorgers van mediawijsheid en digitale geletterdheid vind ik dat adel verplicht, dus aan de KB en zeker ook de Vereniging van Openbare Bibliotheken het verzoek om zich te mengen in het debat. Of het iets verandert aan de mening van Kamerleden is ongewis, maar bibliotheken hebben dan wel hun stem laten horen. Of beseffen zich misschien dat dit een thema is dat hun aangaat. Dat vind ik misschien nog wel net zo belangrijk: het goede voorbeeld geven voor bibliothecarissen dat dit een thema is dat hén aangaat.

 

[update 16 december]

De Koninklijke Bibliotheek heeft via Twitter gereageerd en gaat het punt agenderen. Op de uitnodiging hierover mee te denken ga ik vanzelfsprekend in. Wie volgt?

Afbeelding: jamie_okeefe Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on jul 9, 2014

Maak de bundel voor Hans van Velzen een bundel voor de Bibliotheek [update]

Maak de bundel voor Hans van Velzen een bundel voor de Bibliotheek [update]

Op het moment dat gisteravond werd afgetrapt van wat een grondige oorwassing van Brazilië zou worden rolde een Facebookgericht van een gewaardeerde collega binnen. Of ik ook “zo verontwaardigd was over het feit dat er tgv het afscheid van Hans van Velzen een mooie essaybundel is geschreven over de toekomst van de bibliotheek en dat die alleen in beperkte gedrukte oplage ‘openbaar’ is gemaakt?” Ik moest bekennen niet te weten waarover het ging, maar informatie was snel gevonden. Op de website van SIOB wordt gemeld:

Het afscheid van Hans van Velzen was aanleiding voor de vier landelijke bibliotheekorganisaties (Vereniging Openbare Bibliotheken, Sectorinstituut Openbare Bibliotheken, Stichting Bibliotheek.nl en NBD Biblion) om hem en met hem de hele branche een bundel essays aan te bieden. In de bundel Bibliotheek 7.7 staat de vraag ‘Waar staat het bibliotheekwerk over zeven jaar?’ centraal en werpt een groot aantal schrijvers een blik op die toekomst.

Tot zover niks om je druk over te maken. Sterker nog: ik ben wel benieuwd naar de scenario’s die de auteurs voor ons in petto hebben. Echter: de term ‘hele branche’ klopt van geen kant. Het dekt namelijk alleen de leden van de VOB en laat dat slechts de verzamelde collectie Nederlandse openbare bibliotheekdirecteuren zijn. Zij krijgen allen exclusief een exemplaar toegestuurd. De bundel is verder in beperkte oplage gedrukt en niet na te bestellen.

Waarom? Ik vind het werkelijk onbegrijpelijk dat er gekozen is de bundel onder deze voorwaarden te publiceren. Het is van alles niets en bevestigt exact waarover steeds vaker onvrede geuit wordt: met branche worden bestuurders bedoeld, er wordt vergaderd achter gesloten deuren en vooral de VOB lijkt ver af te staan van waar mensen als David Lankes juist voor pleiten: it’s about the librarian baby. Die groep wordt met deze publicatie vakkundig buitenspel gezet.

Maar een oplossing is eenvoudig: zet de bundel online én geef bezitters van een papieren exemplaar de vrijheid naar hartelust de kopieermachine of boekscanner haar werk te laten doen. En het zou fijn zijn als werd beaamd dat dit niet zo verstandig was. De ‘branche’ (ugh, wat heb ik toch eigenlijk een hekel aan die term) heeft het goede voorbeeld overigens al lang gegeven met het initiatief 1825 Dagen: vrij, open en bottom-up.

Ik denk dat Hans van Velzen blij zou zijn als hij door een kleine aanpassing zijn cadeau kan teruggegeven aan de bibliotheekwereld. We zullen er dankbaar voor zijn.

[UPDATE 10/07/2014] De essaybundel is nu te downloaden!

2014 Essaybundel Bibliotheek-7.7 by Jeroen de Boer

Read More

Posted by on mrt 21, 2014

Mijn bieb moet blijven: helaas geen “Minder! Minder! Minder!”

Mijn bieb moet blijven: helaas geen “Minder! Minder! Minder!”

0.0025%. Dat is het grofweg het percentage steunbetuigers van de petitie Mijn Bieb Moet Blijven, een actie van de Vereniging van Openbare Bibliotheken. Van de immer opgevoerde vier miljoen bibliotheekleden hebben zo’n 10.000 de moeite genomen de petitie te onderschrijven.

Schrikbarend weinig natuurlijk. Maar hoe komt dat nou? Of zou je beter de vraag kunnen stellen wat de VOB hiermee nou wilde bereiken? Naar mijn weten is het initiatief exclusief afkomstig van de bestuursburelen en is het niet afgestemd met de bibliotheken in het land. Het was er enkele weken geleden gewoon ineens, een Facebookpagina met een manifest. En daarna een inderhaast opgezette heuse webpagina. Een tekst met daarin terminologie die de geoefende bibliotheekbeleidstekstlezer kan dromen, maar die de gemiddelde gebruiker weinig zal zeggen. En die afsluit met de term ‘volwaardige bibliotheekvoorziening’, zonder in te gaan op wat dat nou precies inhoudt.

En dan de timing: volkomen onbegrijpelijk. De lokale bibliotheekvestigingen die nu bij bosjes het leven laten doen dat dankzij gemeentelijke bezuinigingen. De VOB lijkt echter verblind door de binnenkort te bespreken bibliotheekwet. Belangrijk, maar ook weer zoiets dat mijlenver afstaat van de gebruiker van de bieb.

Dat resulteert dus in een percentage van 0.0025%. Dat je de ondertekenaars natuurlijk niet in de kou kunt laten staan besefte de VOB zich echter ook wel, want met veel aplomb werd de petitie deze week overhandigd aan een aantal Kamerleden. En er werd een heuse pop-up bieb (was ie wel gecertificeerd?) uit de grond gestampt op het Haagse Binnenhof. En de Twitterstream van de VOB liep vol met leuke kiekjes van telkens een bezoeker meer. Het was in ieder een leuk dagje uit.

Wat de VOB in al haar goedheid natuurlijk wenste was een volksopstand zoals die nu rondom Wilders is losgebarsten. Dat vier miljoen leden op de oproep van Ap de Vries, “Willen jullie meer of minder bezuinigingen!?”, “Minder! Minder! Minder! zouden scanderen. Dat regisseer je echter niet, zelfs niet als je Een Jurk op een verkeerd gekozen moment vraagt pleitbezorger van de bieb te zijn.

Read More

Pin It on Pinterest