Precies, vrijheid om te leven van je werk (vervolg)

Dag Wim,

In navolging van Edwin allereerst dank voor je reactie. Omdat Ning niet toestaat dat ik dit bericht op Bibliotheek 2.0 plaats (ik krijg een ‘te lang’ melding) post ik ‘m hier.

Je vraagt me om nader uit te leggen wat ik bedoel met “de geest van het uitwisselen van content en informatie gaat niet meer terug in de fles”. Daarmee zeg ik inderdaad niet dat iedereen maar straffeloos mag jatten van elkaar (alhoewel je over de discussie of digitale content überhaupt gejat kan worden weer een interessante boom kunt opzetten). Edwin en ik staan ook zeker niet op het standpunt dat alle content gratis moet zijn. Hij heeft daar al iets over geschreven in zijn reactie en zijn verhaal gaat eigenlijk ook op voor mij. Wat ik met de zin bedoel is dat er met de opkomst van het sociale web een (infra)structuur is gecreëerd die grotendeels zo succesvol is omdat die tegemoet komt aan de wens van ons mensen om zaken met elkaar te delen. Wat je nu ziet is dat bepaalde makers (en inderdaad, zeker (nog) niet alle) daarvan de kansen zien en deze succesvol naar hun hand weten te zetten. Met “niet meer terug in de fles” bedoel ik verder dat je daar als bibliotheek gewoon rekening mee hebt te houden. Als mensen informatie of andere zaken met elkaar willen delen moet je als bibliotheek zien dat je hen daarin zoveel mogelijk weet te faciliteren. Overigens: een downloadheffing o.i.d ben ik helemaal voor, net zoals je in bibliotheken ook verschillende abonnementen hebt.

Wat ik bedoel met dat we ons als bibliotheken niet verantwoordelijk moeten voelen voor de boterham van uitgevers en auteurs betekent dus allerminst dat ik niet vind dat er betaald moet worden voor hun producten. Maar ik sta wel op het standpunt dat een uitgever of auteur zelf voor zijn of haar toko verantwoordelijk is en dat we daarnaast producten moeten kunnen aanschaffen waar onze wens naar uitgaat. Dat uitgeverijen vaak niet flexibel of innovatief genoeg zijn om die stappen te zetten is in eerste instantie hun probleem.

Ik geloof overigens niet dat goede kwaliteit alleen maar voortkomt uit een solide financiële basis. Makers zullen zich toch eerst moeten zien te onderscheiden van anderen om hun werk aan de man te brengen. Daarbij geloof ik er in dat er vervolgens altijd betaald gaat worden voor dat product. En dan misschien niet in die mate of op die manier zoals het in het analoge tijdperk ging, maar deels zal dat nog wel zo zijn. Wat je nu bijvoorbeeld in de muziekbusiness ziet is dat bijzondere, vaak kostbare, uitgaven als warme broodjes over de toonbank gaan. Zie bijvoorbeeld deze pagina (en dan packages) van de Beastie Boys. Je ziet dan dat combinaties van digitale downloads met bijvoorbeeld een oud medium als vinyl erg gewild zijn. Je hoort mij overigens niet zeggen dat het nu heel eenvoudig zou zijn dit ook voor minder bekende artiesten/auteurs te laten gelden, maar laten we eerlijk zijn: die zouden in een analoge tijd ook minder hebben verkocht dan hun bekende collega’s.

Waar het voor mij uiteindelijk om gaat is dat ik nu waarneem, en ook uit de reactie van Ap de Vries opmaak, dat de slinger nog grotendeels uitslaat naar de traditionele kant. En tegelijkertijd zie je krachten (de Disney’s van deze wereld) die op het eerste gezicht veel sterker zijn dan wij voorgestelde wetgeving domineren om, vooral tegen alle technologische en eigenlijk ook maatschappelijke ontwikkelingen in, oude businessmodellen in stand te houden. Dat wij als bibliotheken bijvoorbeeld niet massaal zijn opgesprongen toen eind vorig jaar de termijn voor naburige rechten op geluidsdragers ‘ineens’ met twintig (!) jaar verlengd werd maakt me boos en ook wel eens wanhopig. Want wat hadden we allemaal met het geld kunnen doen dat we nu nog weer uit moeten geven om releases aan te schaffen die eigenlijk in het publieke domein terecht hadden moeten komen? En waarom laten we dat maar gewoon gebeuren? En waar komt de arrogantie van uitgevers vandaan om het überhaupt voor te stellen en een lobby in gang te zetten het zover te krijgen?

Edwin heeft gelijk, in zo’n discussie zet je sterk in en is het misschien niet altijd even realistisch wat gezegd wordt, maar voor mij geldt dat er momenteel ontwikkelingen gaande zijn die desastreus kunnen uitpakken voor ons gebruik van het internet. En ik maak me er sterk voor dat aan de kaak te stellen en er discussies aan te wijden. Dank dus nogmaals voor je reactie. Ik hoop op een vruchtbaar vervolg.

Met vriendelijke groet,

Jeroen