Pages Menu
Categories Menu

Posted by on dec 14, 2016

Waar zijn de Nederlandse bibliotheken in het debat over privacy? [update]

Waar zijn de Nederlandse bibliotheken in het debat over privacy? [update]

Geletterdheid zijn betekent vandaag de dag ook dat je kan lezen en schrijven met digitale technologie. En voor bibliothecarissen bovenal dat je kritisch bent op actuele ontwikkelingen en je daarbinnen positioneert. Tenminste, die mening ben ik zelf toegedaan.

Het is niet de eerste keer dat actuele gebeurtenissen in Amerika me hiervan weer extra bewust maken. Sinds de uitverkiezing van Donald Trump benadrukt de American Library Association dat zij zich des te meer sterk maakt voor de bescherming van persoonsgegevens van bibliotheekgebruikers. In een artikel in The Guardian, Libraries promise to destroy user data to avoid threat of government surveillance, wordt ALA-voorzitter Julie Todero geciteerd:

Todaro said that the ALA’s core values remained unchanged: “free access, intellectual freedom, privacy and confidentiality”.

Treffend vond ik dat de kernwaarden in principe dezelfde zijn die digitale burgerrechtenorganisatie Electronic Frontier Foundation (EFF) meegeeft aan technologievoorlopers die vandaag spraken met Trump. In de online publicatie EFF to Tech Leaders: Stand With Users and Tell Trump We Need Strong Encryption, Internet Freedom, noemen zij vijf punten waarvoor de technologievoorlopers zich sterk zouden moeten maken:

  • Pleidooi voor sterke encryptie (zorgen dat het onmogelijk is achterdeurtjes in software te integreren)
  • Protesteren tegen het massaal toezicht op burgers
  • Waarborgen van vrijheid van meningsuiting
  • Bewaken van netneutraliteit
  • Bescherming van persoonsgegevens

De Nederlandse equivalent van EFF, Bits of Freedom, maakt zich gelukkig ook sterk voor bovenstaande punten, bijvoorbeeld middels de recentelijk gestarte campagne GeenSleep.net. Ook leggen zij glashelder uit op welke manieren gebruiksgegevens grootschalig worden verzameld en wat je als gebruiker zelf kan doen om je zo veilig mogelijk te bewegen binnen het digitale domein.

Maar de Nederlandse bibliotheken zijn en blijven in deze discussie onzichtbaar. Niet dat zij niets aan privacy doen overigens, maar die betrokkenheid heeft voornamelijk betrekking op de eigen systemen en is daarmee intern gericht. Naar buiten toe, in het publieke en politieke debat, is de bibliotheek geen deelnemer en zéker geen pro-actieve partij. En dat vind ik zorgelijk.

Maar waaraan het ligt dat de bibliotheek onzichtbaar is? Ik denk dat het begint bij het bewustzijn dat dit überhaupt een onderwerp is dat bibliotheken in Nederland aangaat. En dat de problematiek voor onze gebruikers inmiddels wel wat verder gaat dan het beveiligen van Facebookpagina’s (hoe belangrijk ook). In de onlangs vastgestelde Visie Mediawijsheid 2016-2018 van de Koninklijke Bibliotheek komt het begrip ‘privacy’ welgeteld twee keer voorbij, en dan exclusief bestemd voor scholieren. Beide keren wordt namelijk verwezen naar externe bronnen: rapporten van het KNAW en SLO over digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs.

Maar dus geen standpunt, in ieder geval niet publiek, van de Koninklijke Bibliotheek zélf. En daarmee ook geen stellingname over het bredere begrip van privacy dat geldt voor álle gebruikers van de bibliotheek, of beter nog, alle burgers in Nederland. De grote vraag is dus hoe de KB – en daarmee ook het Nederlandse bibliotheekstelsel – aankijkt tegen de thematiek waar de collega’s in Amerika zich, in mijn ogen volkomen terecht, zo sterk voor maken? Maar wat net zo goed speelt in Nederland, kijkend naar het debat over ‘het sleepnet’, cq. de uitbreiding van bevoegdheden van de AIVD.

Bits of Freedom was er vanavond via Twitter glashelder over: ook gebruiksgegevens van bibliotheken kunnen in dat sleepnet terechtkomen. Dat alleen al zou reden moeten zijn om stevig stelling te nemen. De KB kan daarbij alvast een voorbeeld nemen aan andere maatschappelijke organisaties als Amnesty International of Internet Society Nederland die reageerden op de internetconsultatie en zich zorgen maken over de huidige wetsvoorstellen.

Als zelfbenoemd pleitbezorgers van mediawijsheid en digitale geletterdheid vind ik dat adel verplicht, dus aan de KB en zeker ook de Vereniging van Openbare Bibliotheken het verzoek om zich te mengen in het debat. Of het iets verandert aan de mening van Kamerleden is ongewis, maar bibliotheken hebben dan wel hun stem laten horen. Of beseffen zich misschien dat dit een thema is dat hun aangaat. Dat vind ik misschien nog wel net zo belangrijk: het goede voorbeeld geven voor bibliothecarissen dat dit een thema is dat hén aangaat.

 

[update 16 december]

De Koninklijke Bibliotheek heeft via Twitter gereageerd en gaat het punt agenderen. Op de uitnodiging hierover mee te denken ga ik vanzelfsprekend in. Wie volgt?

Afbeelding: jamie_okeefe Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on jul 29, 2015

Tor in de bieb

Tor in de bieb

Afgelopen jaar konden bibliotheken inschrijven op een subsidiemogelijkheid van de Knight Foundation. Eén van de terecht gehonoreerde initiatieven was het Library Freedom Project (LFP) van Alison Macrina. Doel ervan is bibliotheekgebruikers via een reeks workshops te wijzen op hun digitale rechten, in het bijzonder privacy.

Lezers van mijn blog zullen begrijpen waarom ik dit initiatief van harte ondersteun. Een workshop van LPF die vandaag m’n aandacht trok deel ik daarom graag met jullie. Het gaat over het aanbieden van de privacyvriendelijke, maar tegelijktijdig controversiële Tor-browser in bibliotheken: Tor exit relays in libraries. Heel in het kort gaat het daarbij om het volgende:

“When a user opens the Tor Browser and navigates to a website, her traffic is bounced over three relays, scrambling her traffic with three layers of encryption, making her original IP address undetectable. The exit relay is the last relay in this circuit, the one that talks to the public internet. Fast, stable exit relays are vital to the strength of the Tor network. Non-exit relays – guards, middle relays, and bridges – are also important to the Tor network, but exit nodes are the most needed, and libraries can afford some of the legal exposure that comes with an exit. It’s not dangerous to run an exit, but because the exit node is the only identifiable one on the circuit, exit operators might face the occasional DMCA notice or law enforcement officer inquiring about traffic on the node. Since libraries already provide public internet services, we are protected by from DMCA takedowns by safe harbor provisions and are shielded from the threats that an individual exit relay operator might face in trying to explain to law enforcement that the traffic leaving her exit is not her own.”

Een hele mooi match tussen burgerrechten, mediawijsheid en de krachtige positie die bibliotheken hierin (kunnen?) vervullen. Hieronder voor de volledigheid een artikel van Macrina over het gebruik van Tor.

Ik heb het al meermaals gezegd, maar is het niet hoog tijd dat Nederlandse bibliotheken hierin samen optrekken met Bits of Freedom? De link die Jeanine Deckers vandaag rondstuurde over de informatiebijeenkomst over de nieuwe Wet Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, 11 augustus aanstaande, kon haast niet op een beter moment komen.

Alison Macrina: The Tor Browser and Intellectual Freedom in the Digital Age by Jeroen de Boer

Afbeelding: Jack Keene via Compfight cc

Read More

Posted by on nov 20, 2014

Hans de Zwart (Bits of Freedom): “Het lijkt me tof als meer bibliotheken zichzelf zien als makerspace”

Hans de Zwart (Bits of Freedom): “Het lijkt me tof als meer bibliotheken zichzelf zien als makerspace”

In het voorjaar van 2012 belde ik naar Bits of Freedom. Mijn vraag: willen jullie ruchtbaarheid geven aan het initiatief Open Bibliotheken? De eerste reactie was eentje in de trant van: “Euhmmm, wat hebben bibliotheken te maken met pleitbezorging voor een liberaler auteursrechtbeleid dan?” Dat was natuurlijk snel uitgelegd, mede dankzij ons manifest.

De link tussen bibliotheken en Bits of Freedom heb ik altijd al gezien. Vreemd vond ik het daarom ook dat beide niet meer met elkaar samenwerkten. Van de kant van BoF stoelde dat denk ik op verkeerde aannames van waarvoor bibliotheken (zouden moeten) staan. Zie daarvoor het voorbeeld hierboven. Andersom werd er door bibliotheken ook geen handreiking gedaan. Kort na het telefoongesprek ging ik op bezoek bij BoF en sprak uitgebreid met Ot van Daalen (de toenmalige directeur). Ik kreeg de indruk de eerste vertegenwoordiger van een bibliotheek te zijn die daar ooit een voet over de drempel zette. Doodzonde en een gemiste kans.

Daarom was het prachtig dat de huidige directeur van BoF, Hans de Zwart, één van de keynotes verzorgde bij het KNVI Congres. Zijn heldere verhaal bekijk en beluister je hieronder. Eén van zijn pleidooien was dat bibliotheken zichzelf mee als makerspaces zouden moeten zien. Hiervoor verwees hij naar de hacker ethic, zoals verwoord door Steven Levy in zijn boek Hackers.

Dat in zijn verhaal ook ineens ons project FryskLab voorbij kwam (vanaf 21:43) was overigens een grote verrassing. Maar aan de andere kant wellicht ook logisch. Wij verwijzen in onze presentaties al vanaf het begin op deze ethiek, waarvan we veel kunnen leren, maar die ook verdacht veel verwantschap vertoont met de fundamenten van het bibliotheekwerk. Zie daarvoor onze slides ónder de video.

Read More

Posted by on jul 2, 2012

Manifest voor internetvrijheid

Manifest voor internetvrijheid

Wereldwijd sluiten steeds meer organisaties, instellingen en individuën zich aan bij de Declaration of Internet FreedomOp deze manier tonen onder meer Amnesty International, Reporters without Borders, The Electronic Frontier Foundation, maar ook ons eigen Bits of Freedom dat zij zich zorgen maken over de voortdurende politieke en economische druk op het internet. Op een aantal websites is het mogelijk het manifest te ondertekenen, bijvoorbeeld bij Access en Free Press. Het is op redditTechdirtCheezburger en Github mogelijk om te reageren op de huidige tekst. Op de website van The Electronic Frontier Foundation staat uitstekend beschreven wat de achtergronden van het manifest zijn.

Read More

Posted by on apr 11, 2011

Tranendal: voorstel downloadverbod en verlenging auteursrechttermijn

Tranendal: voorstel downloadverbod en verlenging auteursrechttermijn

Staatssecretaris Teeven heeft zijn best gedaan op een brief met auteursrechtspeerpunten, maar wenst hierover geen lastige vragen te beantwoorden.

 

Acta leek een stille dood gestorven, maar niets lijkt, gezien een reeks recente gebeurtenissen met betrekking tot auteursrecht en de handhaving daarvan, minder waar. Zo ontstond er terechte ophef over de aanstelling van voormalig IFPI-lobbyiste Maria Martin-Prat als eindverantwoordelijke voor het Europese auteursrechtenbeleid. Zorgelijk, zeker nu er vorige week al is gepleit voor een verlenging van de auteursrechttermijn met minimaal 20 jaar (van 50 naar 70 of zelfs 95 jaar). Dat dit voorstel door een werkgroep van Europese academici (Copyright extension is the enemy of innovation) beargumenteerd regelrecht naar de prullenbak werd verwezen (of beter gezegd: werd genegeerd) is op zich al schrijnend genoeg. Maar het kan nog erger: in de Speerpuntenbrief auteursrecht 2011 (zie onder) die staatssecretaris Fred Teeven vandaag naar de Kamer stuurde staat promptverloren precies het omgekeerde:

Het auteursrecht moet bijvoorbeeld nieuwe creatieve toepassingen van oude werken stimuleren.”

Dat de lobby van de entertainmentindustrie zijn vruchten afwerpt (bovenstaande quote zou zo maar van iemand als Tim Kuik kunnen zijn) is dus duidelijk. Met enig historisch besef of een vooruitziende blik heeft het evenwel niets meer te maken. Het is eigenlijk in- en intriest dat het, en ik hoor het mezelf zeggen, nu ook in Nederland gewenst Kabinetsbeleid is. De maatregelen lijken namelijk zo sterk ingegeven door internationale druk van machteloze maar kapitaalkrachtige entertainmentbizz dat enig vertrouwen in een weloverwogen modern ict- en innovatiebeleid bij mij razendsnel vervliegt. En dat zeker wanneer digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom vanmiddag de toegang werd ontzegd tot de persconferentie van Teeven. Kritische vragen (waarvan hij dus ongetwijfeld weet dat ze terecht zijn) worden blijkbaar niet gewenst.

Speerpuntenbrief Auteursrecht 2011

Read More