Pages Menu
Categories Menu

Posted by on dec 14, 2016

Waar zijn de Nederlandse bibliotheken in het debat over privacy? [update]

Waar zijn de Nederlandse bibliotheken in het debat over privacy? [update]

Geletterdheid zijn betekent vandaag de dag ook dat je kan lezen en schrijven met digitale technologie. En voor bibliothecarissen bovenal dat je kritisch bent op actuele ontwikkelingen en je daarbinnen positioneert. Tenminste, die mening ben ik zelf toegedaan.

Het is niet de eerste keer dat actuele gebeurtenissen in Amerika me hiervan weer extra bewust maken. Sinds de uitverkiezing van Donald Trump benadrukt de American Library Association dat zij zich des te meer sterk maakt voor de bescherming van persoonsgegevens van bibliotheekgebruikers. In een artikel in The Guardian, Libraries promise to destroy user data to avoid threat of government surveillance, wordt ALA-voorzitter Julie Todero geciteerd:

Todaro said that the ALA’s core values remained unchanged: “free access, intellectual freedom, privacy and confidentiality”.

Treffend vond ik dat de kernwaarden in principe dezelfde zijn die digitale burgerrechtenorganisatie Electronic Frontier Foundation (EFF) meegeeft aan technologievoorlopers die vandaag spraken met Trump. In de online publicatie EFF to Tech Leaders: Stand With Users and Tell Trump We Need Strong Encryption, Internet Freedom, noemen zij vijf punten waarvoor de technologievoorlopers zich sterk zouden moeten maken:

  • Pleidooi voor sterke encryptie (zorgen dat het onmogelijk is achterdeurtjes in software te integreren)
  • Protesteren tegen het massaal toezicht op burgers
  • Waarborgen van vrijheid van meningsuiting
  • Bewaken van netneutraliteit
  • Bescherming van persoonsgegevens

De Nederlandse equivalent van EFF, Bits of Freedom, maakt zich gelukkig ook sterk voor bovenstaande punten, bijvoorbeeld middels de recentelijk gestarte campagne GeenSleep.net. Ook leggen zij glashelder uit op welke manieren gebruiksgegevens grootschalig worden verzameld en wat je als gebruiker zelf kan doen om je zo veilig mogelijk te bewegen binnen het digitale domein.

Maar de Nederlandse bibliotheken zijn en blijven in deze discussie onzichtbaar. Niet dat zij niets aan privacy doen overigens, maar die betrokkenheid heeft voornamelijk betrekking op de eigen systemen en is daarmee intern gericht. Naar buiten toe, in het publieke en politieke debat, is de bibliotheek geen deelnemer en zéker geen pro-actieve partij. En dat vind ik zorgelijk.

Maar waaraan het ligt dat de bibliotheek onzichtbaar is? Ik denk dat het begint bij het bewustzijn dat dit überhaupt een onderwerp is dat bibliotheken in Nederland aangaat. En dat de problematiek voor onze gebruikers inmiddels wel wat verder gaat dan het beveiligen van Facebookpagina’s (hoe belangrijk ook). In de onlangs vastgestelde Visie Mediawijsheid 2016-2018 van de Koninklijke Bibliotheek komt het begrip ‘privacy’ welgeteld twee keer voorbij, en dan exclusief bestemd voor scholieren. Beide keren wordt namelijk verwezen naar externe bronnen: rapporten van het KNAW en SLO over digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs.

Maar dus geen standpunt, in ieder geval niet publiek, van de Koninklijke Bibliotheek zélf. En daarmee ook geen stellingname over het bredere begrip van privacy dat geldt voor álle gebruikers van de bibliotheek, of beter nog, alle burgers in Nederland. De grote vraag is dus hoe de KB – en daarmee ook het Nederlandse bibliotheekstelsel – aankijkt tegen de thematiek waar de collega’s in Amerika zich, in mijn ogen volkomen terecht, zo sterk voor maken? Maar wat net zo goed speelt in Nederland, kijkend naar het debat over ‘het sleepnet’, cq. de uitbreiding van bevoegdheden van de AIVD.

Bits of Freedom was er vanavond via Twitter glashelder over: ook gebruiksgegevens van bibliotheken kunnen in dat sleepnet terechtkomen. Dat alleen al zou reden moeten zijn om stevig stelling te nemen. De KB kan daarbij alvast een voorbeeld nemen aan andere maatschappelijke organisaties als Amnesty International of Internet Society Nederland die reageerden op de internetconsultatie en zich zorgen maken over de huidige wetsvoorstellen.

Als zelfbenoemd pleitbezorgers van mediawijsheid en digitale geletterdheid vind ik dat adel verplicht, dus aan de KB en zeker ook de Vereniging van Openbare Bibliotheken het verzoek om zich te mengen in het debat. Of het iets verandert aan de mening van Kamerleden is ongewis, maar bibliotheken hebben dan wel hun stem laten horen. Of beseffen zich misschien dat dit een thema is dat hun aangaat. Dat vind ik misschien nog wel net zo belangrijk: het goede voorbeeld geven voor bibliothecarissen dat dit een thema is dat hén aangaat.

 

[update 16 december]

De Koninklijke Bibliotheek heeft via Twitter gereageerd en gaat het punt agenderen. Op de uitnodiging hierover mee te denken ga ik vanzelfsprekend in. Wie volgt?

Afbeelding: jamie_okeefe Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on okt 16, 2015

Interview Leeuwarder Courant: “Bibliothecaris is altijd onderweg”

Interview Leeuwarder Courant: “Bibliothecaris is altijd onderweg”

Van de week werd ik geïnterviewd door Rixt Oenema van de Leeuwarder Courant. Aanleiding was mijn nominatie voor Beste Bibliothecaris 2015. Hieronder het artikel zoals dat vandaag verscheen, hier de PDF.

LC-20151016-ZU01028002

Read More

Posted by on aug 31, 2015

Barbies, waarzeggers en Girl Talk: Mediawijsheidcollege ROC Friese Poort

Barbies, waarzeggers en Girl Talk: Mediawijsheidcollege ROC Friese Poort

Vanmorgen was ik te gast bij ROC Friese Poort in Drachten. In het kader van een reeks hoorcolleges voor eerstejaars studenten was ik gevraagd hen iets te vertellen over het rijke begrip mediawijsheid.

Dat betekende een aantal voorbeelden over privacy (Barbie (af)luisterpop), auteursrecht (Girl Talk en Creative Commons) en gebruik van social media (Barbie en haar plotselinge hang naar rust). En afsluiten met een aantal tips mediawijsheidtips.

Hieronder de presentatie die ik gebruikte.

Afbeelding: diepuppenstubensammlerin via Compfight cc

Read More

Posted by on aug 20, 2015

IFLA doet aanbevelingen over privacy in de bibliotheek

IFLA doet aanbevelingen over privacy in de bibliotheek

Zo, dit is goed! De International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA) heeft een verklaring opgesteld die gaat over het bewaken van privacy van bibliotheekgebruikers:

This new Statement on Privacy in the Library Environment is intended to give guidance to libraries and information services in an environment that includes mass surveillance by governments and routine user data collection by commercial interests that provide content or services through the Internet. Risks to library users’ privacy might arise through their use of search or social media applications on the Web or their use of library platforms and content that collect data on end users.

De volledige verklaring lees je hier (PDF): IFLA Statement on Privacy in the Library Environment.

Aanbevelingen:

  • Library and information services should respect and advance privacy both at the level of practices and as a principle.
  • Library and information services should support national, regional and international level advocacy efforts (e.g. by human rights and digital rights organisations) to protect individuals’ privacy and their digital rights and encourage library professionals to reflect on these issues.
  • Library and information services should reject electronic surveillance and any type of illegitimate monitoring or collection of users’ personal data or information behaviour that would compromise their privacy and affect their rights to seek, receive and impart information. They should take measures to limit collection of personal information about their users and the services that they use.
  • While government access to users ́ data and data surveillance cannot be completely avoided, library and information services should ensure that intrusion in users’ information or communications by government is based on legitimate principles for such practices and necessary and proportionate to legitimate aims (e.g. described in “International Principles on the Application of Human Rights to Communications Surveillance”).
  • When library and information services provide access to resources, services or technology that may compromise users’ privacy, libraries should encourage users to be aware of the implications and provide guidance in data protection and privacy protection.
  • Library and information services should support their users’ ability to make informed choices, take legitimate actions and weigh risks and benefits in their communications and use of services on the Internet.
  • Data protection and privacy protection should be included as a part of the media and information literacy training for library and information service users. This should include training on tools to use to protect their privacy.
  • The education of library and information professionals should include data and privacy protection principles and practices in a networked environment.

Afbeelding: Nodeswitch via Compfight cc

Read More

Posted by on jul 30, 2015

Mediawijsheidproject Barbie is helaas geen grapje

Mediawijsheidproject Barbie is helaas geen grapje

Het lijkt het ideale huwelijk tussen De Speld en Mediawijzer.net: de Facebookpagina van Samantha van der Plas-de Jong, beter bekend als Barbie. Enkele dagen geleden meldde Nu.nl dat Realityster Barbie vraagt om privacy. Aanleiding zijn brutale fans en fotografen die te dichtbij haar kinderen komen.

De discussie die losbarst op haar Facebookpagina is hilarisch, maar roept ook serieuze vragen op. Een voorbeeld:

“Hoi Samantha je bent er beroemt maar dat mensen de dekentje van Milano aftrekken is niet Noor maal en foto’s maken kam wel maar altijd is ook opongeven moment stom en je bent maar ook een mens ik kijk ook altijd jou series met Michael en Angelina jij lijkt me een hele aardige mens en Micheal ook en Angelina en Milano ook ik hoop dat ik je ooit nog ziet in den haag ik komt uit Brabant ik hoop je ooit te zien met je gezin de groetjes Thijs Jongenelen. Sterkte”

Ik bekeek slechts een klein deel van de ruim 1.800 (!) reacties op haar blogpost. Daarvan gaat het allergrootste deel echter over het kinderwagendekentje. Tegengeluiden dat ze met de reallifesoap wellicht ook de drempel verlaagd heeft voor fans én onverlaten bij haar op bezoek te komen worden met de grond gelijk gemaakt. Een dekentje wegtrekken doe je nu eenmaal niet.

11145569_511492819008465_7596969618365210985_o

Het verzoek van Barbie aan al te opdringerige fans en fotografen.

Er van uitgaand dat iedereen bekend is met correcte omgangsvormen heeft die meerderheid natuurlijk groot gelijk. Andersom doet goed voorbeeld ook volgen en daarin laat de realityster steken vallen.

Het touwtje uit de deur is een schot voor open doel, maar veel zorgelijker is deze Facebookpost met in de hoofdrol twee van haar kinderen. Een dekentje uit de kinderwagen opzij trekken voor een foto is onacceptabel. Je kinderen zo op deze manier op Facebook zetten past echter ook in deze categorie. Het zaagt aan de poten van haar verzoek om meer respect voor privacy.

Dat herkent een klein aantal van haar fans gelukkig ook, zij het dat het merendeel kraait van plezier om het bekijken van de video. Sommigen van hen verklaren de critici zelfs voor verknipte geesten. Waarschuwen dat een online video van deels ontblote kinderen voer voor perverselingen is maakt dat je er blijkbaar zelf ook eentje bent.

Werk aan de winkel dus. De roep van David Weinberger om embedded bibliothecarissen op de plekken waar dat nodig is heeft hiermee een prachtig praktijkvoorbeeld gevonden.

Afbeelding: transCam via Compfight cc

Read More

Posted by on jul 29, 2015

Tor in de bieb

Tor in de bieb

Afgelopen jaar konden bibliotheken inschrijven op een subsidiemogelijkheid van de Knight Foundation. Eén van de terecht gehonoreerde initiatieven was het Library Freedom Project (LFP) van Alison Macrina. Doel ervan is bibliotheekgebruikers via een reeks workshops te wijzen op hun digitale rechten, in het bijzonder privacy.

Lezers van mijn blog zullen begrijpen waarom ik dit initiatief van harte ondersteun. Een workshop van LPF die vandaag m’n aandacht trok deel ik daarom graag met jullie. Het gaat over het aanbieden van de privacyvriendelijke, maar tegelijktijdig controversiële Tor-browser in bibliotheken: Tor exit relays in libraries. Heel in het kort gaat het daarbij om het volgende:

“When a user opens the Tor Browser and navigates to a website, her traffic is bounced over three relays, scrambling her traffic with three layers of encryption, making her original IP address undetectable. The exit relay is the last relay in this circuit, the one that talks to the public internet. Fast, stable exit relays are vital to the strength of the Tor network. Non-exit relays – guards, middle relays, and bridges – are also important to the Tor network, but exit nodes are the most needed, and libraries can afford some of the legal exposure that comes with an exit. It’s not dangerous to run an exit, but because the exit node is the only identifiable one on the circuit, exit operators might face the occasional DMCA notice or law enforcement officer inquiring about traffic on the node. Since libraries already provide public internet services, we are protected by from DMCA takedowns by safe harbor provisions and are shielded from the threats that an individual exit relay operator might face in trying to explain to law enforcement that the traffic leaving her exit is not her own.”

Een hele mooi match tussen burgerrechten, mediawijsheid en de krachtige positie die bibliotheken hierin (kunnen?) vervullen. Hieronder voor de volledigheid een artikel van Macrina over het gebruik van Tor.

Ik heb het al meermaals gezegd, maar is het niet hoog tijd dat Nederlandse bibliotheken hierin samen optrekken met Bits of Freedom? De link die Jeanine Deckers vandaag rondstuurde over de informatiebijeenkomst over de nieuwe Wet Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, 11 augustus aanstaande, kon haast niet op een beter moment komen.

Alison Macrina: The Tor Browser and Intellectual Freedom in the Digital Age by Jeroen de Boer

Afbeelding: Jack Keene via Compfight cc

Read More

Pin It on Pinterest