Pages Menu
Categories Menu

Posted by on feb 16, 2014

Bibliotheekwerk in transitie – 2. Van… Voor de gebruiker Naar… Door de gebruiker

Bibliotheekwerk in transitie – 2. Van… Voor de gebruiker Naar… Door de gebruiker

Iedereen een bibliothecaris? In de oude zin van het woord misschien nog niet, maar de gereedschappen om bibliothecaris te spelen komen steeds sneller en gebruiksvriendelijker beschikbaar. Oude zin van het woord betekent in dit geval overigens (met dank aan Rob Bruijnzeels) Verzamelen – Ontsluiten – Beschikbaar stellen (VOB). Toevallig? Hoe het ook zij: het doorlopen van de gehele drietrapsketen VOB door gebruikers zie ik nog niet gelijk groots ontstaan, maar op elementen ervan zijn er wel degelijk niet te negeren ontwikkelingen waar te nemen. Bibliotheken kunnen en moeten hiervan leren.

Binnen bibliotheken lijkt een groeiende bijdrage van gebruikers in het bijdragen aan collectievorming nauwelijks voor te komen. De Centrale Discotheek Rotterdam (CDR) reageerde bijvoorbeeld afwijzend toen ze tijdens een seminar over streaming muziek werd gevraagd of gebruikers ook mochten bijdragen aan de site. “De redactie wist zelf genoeg”. Bij een project waaraan ik zelf werkte, het Frysk Muzyk Argyf, speelt precies hetzelfde. Juist omdat het een lokaal archief betreft wilde ik graag de site in ieder geval zó laten opzetten dat (op termijn) gebruikers zelf konden bijdragen. “Maar dan kunnen we niet controleren of er wel de juiste dingen geplaatst worden“, was de reactie. Einde verhaal. Het resultaat mag er nog steeds zijn, maar er kan zoveel meer. Kijk bijvoorbeeld naar Middelburg Dronk van kompaan Edwin. Of naar de Petrucci Muziekbibliotheek, het grootste bladmuziekarchief ter wereld. Samengesteld door vrijwilligers, maar zeker in het geval van Petrucci, op een wijze waarvan een progressieve professionele bibliothecaris slechts blij kan worden.

De CDR, als zelfstandige stichting, kan helemaal zelf beslissen wat zij doet. In een breder bibliotheekperspectief is het echter hoog tijd gebruikers wel bij het collectieproces te betrekken en ze iets te laten doen wat bibliotheken jaren geleden hebben ‘geschonken’ aan de NBD: het produceren van beschrijvingen, biografieën, recencies etc. Iedere bibliothecaris zal bevestigen dat het maken van deze content eigenlijk tot het basiswerk behoorde, maar nu nemen we het af van een commerciële partij. Dat is op zich niet kwalijk, want als de kwaliteit goed is hebben beide partijen én de gebruiker er baat bij. Het probleem is echter dat bibliotheken nauwelijks meer over eigen content en data beschikken. In het licht van onze publieke taak is dat sowieso discutabel. Bij de ontwikkeling van nieuwe digitale diensten is dat ook een groot nadeel, omdat er altijd kosten gemaakt moeten worden voor de aanschaf van deze data. En laat het internet nu draaien op data en het ultieme internet op de vrije beschikbaarheid daarvan. Daaraan kunnen we in de huidige situatie dus nauwelijks bijdragen.

Gelukkig zijn er buiten bibliotheekland tal van initiatieven waarbij gebruikersparticipatie gewenst of zelf fundamenteel is. Wikipedia is daarvan natuurlijk het beste voorbeeld. Dat bibliotheken en archieven ervoor kiezen zogenaamde Wikipedians-in-residence aan te nemen is een prachtige ontwikkeling. De huidige status van het project Wiki loves bieb is sluimerend, maar het spreekt voor zich dat ik een groot voorstander ben van de combinatie. Gebruikers worden ook ‘opgevoed door diensten als Twitter en Facebook. Het taggen van tweets en statusupdates is in feite niets anders als het proces van metadateren. Dat op deze manier automatisch collecties gemaakt worden wordt misschien niet gelijk zo gezien als de huis-, tuin- en keukengebruiker. Het komt er echter op neer dat iedereen kan bijdragen aan het vormen van openbaar beschikbare contentverzamelingen. Het nadeel is echter dat niemand weet wat er met deze collecties gebeurt wanneer de bedrijven erachter mochten verdwijnen. Eveneens is niet inzichtelijk hoe de systemen gebouwd zijn en moeten we maar vertrouwen op de goede bedoelingen.

Daar ligt dus een grote kans en uitdaging voor de bibliotheek. Wanneer bibliotheken willen profiteren van de rol van de gebruiker als producent moet ze er alles aan doen deze actief te betrekken. Hoe? Natuurlijk allereerst door uit te dragen dat de bijdragen welkom zijn. We hebben de wijsheid al lang niet meer in pacht, onder andere doordat we veel zelf uit handen hebben gegeven (NBD). Een lichte pas op de plaats in tegenstelling tot een wij-weten-het-best-attitude is hier op zijn plek. Daarnaast moeten onze systemen zo ontwikkeld zijn dat ze gebruikersparticipatie ondersteunen (ópen dus) en moet de bibliotheek zich nog veel meer inhoudelijk manifesteren op de platforms waarop onze gebruikers al actief zijn. In wezen is dit de bibliotheek-als-platformtheorie van David Weinberger (zie hieronder). Hij stelt terecht dat het aansluiten op genetwerkte kennis een grote, maar zeker geen kansloze missie voor bibliotheken is.

Morgen Bibliotheekwerk in transitie – 3. Van… Collectie is eindproduct Naar… Collectie is grondstof

Wil je ook je licht laten schijnen over Bibliotheekwerk in transitie? Voeg je bijdrage dan toe aan dit publieke Google Doc

Afbeelding: Hc_07 via Compfight cc

Read More

Posted by on feb 7, 2014

Mozillarian: Mozilla meets bibliotheek

Mozillarian: Mozilla meets bibliotheek

Ik vind het echt mooi om te zien hoe Jenny Rose Halperin haar energie steekt in het samenbrengen van Mozilla en de bibliotheek. Op het blog Mozillarian is hier heel veel over te lezen. In het manifest aldaar staat beschreven wat het concept inhoudt:

The Mozillarian…

  • explores the intersection between the Mozilla community and the library world
  • is a Librarian by heart, but not necessarily by training
  • is a Mozillian by heart, but not necessarily by training
  • is a Webmaker
  • creates knowledge in networks, for communities
  • sees each moment and every context as a potential opportunity for co-creation, building and learning.
  • remixes things.
  • believes that sharing is the gateway to knowledge

Prachtig initiatief!

mozillarian

bron: tweet van Alastair Dunning

 

Read More

Posted by on mei 2, 2013

Ghost: bloggen zoals bloggen bedoeld is

Ghost: bloggen zoals bloggen bedoeld is

Van de week leerde ik dankzij verschillende positieve berichten op sociale media Ghost kennen: een open source blogplatform dat draait om de kern van bloggen, publiceren:

Ghost is a platform dedicated to one thing: Publishing. It’s beautifully designed, completely customiseable and completely Open Source. Ghost allows you to write and publish your own blog, giving you the tools to make it easy and even (gasp) fun to do. It’s simple, elegant, and designed so that you can spend less time messing with making your blog work – and more time blogging.

Achter Ghost zit ontwikkelaar John O’Nolan, voorheen hoofd van de user interface-afdeling van WordPress. Iemand die weet waarover bloggen gaat dus, maar naar eigen zeggen uitontwikkeld bij WordPress en op zoek naar een nieuwe uitdaging. Naast het open source-karakter van Ghost vind ik één van de meest interessante aspecten van het platform dat er geen bedrijf, maar een non-profit instelling verantwoordelijk voor is. Bij succes wordt het dus niet voor veel geld aan een andere marktpartij verkocht en alle inkomsten worden gestoken in de verdere ontwikkeling van het platform. Ghost wordt ontwikkeld in Javascript en vrijgegeven op Github.

O’Nolan lanceerde zijn idee eind vorig jaar en starttte onlangs een Kickstartercampagne. Het eerste doel, 25.000 pond, werd binnen 12 uur gehaald. Daarom is nu de tweede fase van start gegaan: streven naar 250.000 pond. Niet alleen wordt dan het platform ontwikkeld, maar wordt ook een online hostingplatform gelanceerd waartoe alle backers een jaar lang gratis toegang krijgen en wordt er een open source appstore voor widgets en plugins geopend. Bloggers die momenteel van andere platforms gebruikmaken kunnen overigens sowieso uitkijken naar een goede export- en importfunctionaliteit. De publieke lancering van Ghost staat voor het eind van dit jaar gepland. Reden genoeg voor mij om een donatie te doen!

Read More

Posted by on mrt 30, 2013

Kunnen hackers helden zijn?

Kunnen hackers helden zijn?

Na “Verandert 3d printen de wereld?” komt PBS nu met een heel aardig filmpje over de achtergronden en verschillende gezichten van de hackergemeenschap. In Can Hackers Be Heroes komt onder meer Steven Levy (auteur van Hackers) aan het woord. Alleen jammer dat de muziekkeuze zo fout is.

Read More

Posted by on nov 14, 2012

Brewster Kahle en Rick Prelinger over het digitale bewaren

Brewster Kahle en Rick Prelinger over het digitale bewaren

Als je acht minuten overhebt: dit is een mooi bondig interview waarin Brewster Kahle en Rick Prelinger vertellen over de digitaliseringsprojecten waaraan ze werken. Een volledige transcriptie ervan is hier te vinden.

Read More

Posted by on aug 8, 2012

Het was geweldig bij Bibliotheek Leeuwarden!

Het was geweldig bij Bibliotheek Leeuwarden!

In mijn geval was het vier maal is scheepsrecht. Zo vaak solliciteerde ik namelijk bij een bibliotheek voordat ik beet had. Na pogingen bij de Bibliotnetten Drenthe en Groningen en de bibliotheek Assen kreeg ik een telefoontje van m’n vader of ik onderstaande vacature ook had gezien. Het was de zomer van 2009 en ik was helemaal klaar met mijn toenmalige baan als beleidsmedewerker cultuur & sport bij een gemeente. Vooral in gesprekken met de bibliotheek aldaar (ik begeleidde vanuit de gemeente mede een nieuwbouwtraject, momenteel geresulteerd in een nominatie voor Beste Bibliotheek van het Jaar 2012) dacht ik vaak: “ik zou graag aan jullie kant van de tafel zitten“, vooral als het onderwerpen als mediawijsheid of innovatie betrof.

Ik keek dus al een tijdje om me heen en mijn eerste reactie op de vacaturetekst was: “die is van mij.” Bibliothéekwerk wilde ik graag, maar muzíekbibliotheekwerk was natuurlijk het walhalla. Na een oriënterend telefoongesprek, waarbij ik werd aangemoedigd vooral te solliciteren, schreef ik onderstaande brief, waarop ik (geluk!) werd uitgenodigd om te komen praten. De voorbereiding daarop deed ik tijdens de Dolomietenmarathon, waarbij ik ruimschoots de tijd had interne beleidsstukken, maar ook documenten als de Agenda voor de Toekomst tot me te nemen. Die laatste kende ik wel vanuit het beleidsmedewerkerschap, maar las hem nu toch met andere ogen.

Enfin, ik kreeg de baan (top!), diende m’n ontslag in bij de gemeente en ging op 1 september aan de slag in Leeuwarden. Ik kan niet anders zeggen dan dat ik hier een geweldige tijd heb gehad. Ik kreeg de vrijheid om in te springen op zaken die ik van belang achtte voor de ontwikkeling van het bibliotheekwerk en besloot mede daarom ook, mogelijk dagelijks, te gaan bloggen. Alhoewel mijn functie coördinator muziekbibliotheek was begon mijn takenpakket echter veel breder te worden dan dat alleen. SocialMediaCaster, voortgekomen uit een projectgroep gaming, is daarvan een voorbeeld. Maar ook de Twitterboom, projecten met studenten van de Noordelijke Hogeschool, workshops online privacy of aanbevelingen inzake de inzet van social media vallen daarbinnen.

Wat de muziek betreft was er natuurlijk het dagelijkse reilen en zeilen, maar ook inzet voor de Vereniging van Muziekbibliotheken, de opzet van Muziekdingen en een recentelijk afgerond onderzoek naar de mogelijkheden van ontsluiting van publieke domein bladmuziek. En dan natuurlijk de, later we het maar werkgerelateerde vrije tijd noemen: waardevolle contacten op Twitter, onder andere uitmondend in Bierblio (Drinkebroeders met een missie) en natuurlijk OpenBibliotheken.

Dat mijn werkzaamheden vanwege een provinciale bezuiniging in Leeuwarden stoppen vind ik jammer, maar er komt een geweldig mooie uitdaging als Domeinspecialist Nieuwe Media bij Bibliotheekservice Fryslân voor in de plaats. Om mijn huidige directeur maar te parafraseren: ik hoop dat ik daar evenveel ruimte krijg om mezelf te ontplooien als hier, want dat voelde als een warm bad. Dank jullie wel, collega’s bij Stichting Bibliotheken Midden-Fryslân!

Read More