Pages Menu
Categories Menu

Posted by on dec 14, 2016

Waar zijn de Nederlandse bibliotheken in het debat over privacy? [update]

Waar zijn de Nederlandse bibliotheken in het debat over privacy? [update]

Geletterdheid zijn betekent vandaag de dag ook dat je kan lezen en schrijven met digitale technologie. En voor bibliothecarissen bovenal dat je kritisch bent op actuele ontwikkelingen en je daarbinnen positioneert. Tenminste, die mening ben ik zelf toegedaan.

Het is niet de eerste keer dat actuele gebeurtenissen in Amerika me hiervan weer extra bewust maken. Sinds de uitverkiezing van Donald Trump benadrukt de American Library Association dat zij zich des te meer sterk maakt voor de bescherming van persoonsgegevens van bibliotheekgebruikers. In een artikel in The Guardian, Libraries promise to destroy user data to avoid threat of government surveillance, wordt ALA-voorzitter Julie Todero geciteerd:

Todaro said that the ALA’s core values remained unchanged: “free access, intellectual freedom, privacy and confidentiality”.

Treffend vond ik dat de kernwaarden in principe dezelfde zijn die digitale burgerrechtenorganisatie Electronic Frontier Foundation (EFF) meegeeft aan technologievoorlopers die vandaag spraken met Trump. In de online publicatie EFF to Tech Leaders: Stand With Users and Tell Trump We Need Strong Encryption, Internet Freedom, noemen zij vijf punten waarvoor de technologievoorlopers zich sterk zouden moeten maken:

  • Pleidooi voor sterke encryptie (zorgen dat het onmogelijk is achterdeurtjes in software te integreren)
  • Protesteren tegen het massaal toezicht op burgers
  • Waarborgen van vrijheid van meningsuiting
  • Bewaken van netneutraliteit
  • Bescherming van persoonsgegevens

De Nederlandse equivalent van EFF, Bits of Freedom, maakt zich gelukkig ook sterk voor bovenstaande punten, bijvoorbeeld middels de recentelijk gestarte campagne GeenSleep.net. Ook leggen zij glashelder uit op welke manieren gebruiksgegevens grootschalig worden verzameld en wat je als gebruiker zelf kan doen om je zo veilig mogelijk te bewegen binnen het digitale domein.

Maar de Nederlandse bibliotheken zijn en blijven in deze discussie onzichtbaar. Niet dat zij niets aan privacy doen overigens, maar die betrokkenheid heeft voornamelijk betrekking op de eigen systemen en is daarmee intern gericht. Naar buiten toe, in het publieke en politieke debat, is de bibliotheek geen deelnemer en zéker geen pro-actieve partij. En dat vind ik zorgelijk.

Maar waaraan het ligt dat de bibliotheek onzichtbaar is? Ik denk dat het begint bij het bewustzijn dat dit überhaupt een onderwerp is dat bibliotheken in Nederland aangaat. En dat de problematiek voor onze gebruikers inmiddels wel wat verder gaat dan het beveiligen van Facebookpagina’s (hoe belangrijk ook). In de onlangs vastgestelde Visie Mediawijsheid 2016-2018 van de Koninklijke Bibliotheek komt het begrip ‘privacy’ welgeteld twee keer voorbij, en dan exclusief bestemd voor scholieren. Beide keren wordt namelijk verwezen naar externe bronnen: rapporten van het KNAW en SLO over digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs.

Maar dus geen standpunt, in ieder geval niet publiek, van de Koninklijke Bibliotheek zélf. En daarmee ook geen stellingname over het bredere begrip van privacy dat geldt voor álle gebruikers van de bibliotheek, of beter nog, alle burgers in Nederland. De grote vraag is dus hoe de KB – en daarmee ook het Nederlandse bibliotheekstelsel – aankijkt tegen de thematiek waar de collega’s in Amerika zich, in mijn ogen volkomen terecht, zo sterk voor maken? Maar wat net zo goed speelt in Nederland, kijkend naar het debat over ‘het sleepnet’, cq. de uitbreiding van bevoegdheden van de AIVD.

Bits of Freedom was er vanavond via Twitter glashelder over: ook gebruiksgegevens van bibliotheken kunnen in dat sleepnet terechtkomen. Dat alleen al zou reden moeten zijn om stevig stelling te nemen. De KB kan daarbij alvast een voorbeeld nemen aan andere maatschappelijke organisaties als Amnesty International of Internet Society Nederland die reageerden op de internetconsultatie en zich zorgen maken over de huidige wetsvoorstellen.

Als zelfbenoemd pleitbezorgers van mediawijsheid en digitale geletterdheid vind ik dat adel verplicht, dus aan de KB en zeker ook de Vereniging van Openbare Bibliotheken het verzoek om zich te mengen in het debat. Of het iets verandert aan de mening van Kamerleden is ongewis, maar bibliotheken hebben dan wel hun stem laten horen. Of beseffen zich misschien dat dit een thema is dat hun aangaat. Dat vind ik misschien nog wel net zo belangrijk: het goede voorbeeld geven voor bibliothecarissen dat dit een thema is dat hén aangaat.

 

[update 16 december]

De Koninklijke Bibliotheek heeft via Twitter gereageerd en gaat het punt agenderen. Op de uitnodiging hierover mee te denken ga ik vanzelfsprekend in. Wie volgt?

Afbeelding: jamie_okeefe Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on jun 1, 2016

In Brussel bij opening van European Maker Week en de eerste European Maker Faire

In Brussel bij opening van European Maker Week en de eerste European Maker Faire

Het had wat voeten in aarde, maar uiteindelijk kwam alles op z’n pootjes terecht. Samen met collega’s Bertus Douwes en Aan Kootstra was ik de afgelopen twee dagen aanwezig in Brussel. Reden hiervoor was de European Maker Week, georganiseerd door de Europese Commissie, Maker Faire Rome en Startup Europe. Voor de Europese Commissie is het organiseren van het evenement tweeërlei:

1. To create awareness about the importance of the maker culture to foster an education of creativity and innovation in all schools across Europe.
2. To build bridges between local authorities and media and the main players of their own local makers ecosystems.

Op maandag 30 mei werd de Maker Week afgetrapt met een openingsconferentie. Een aantal hooggeplaatste politici en bekende makers (waaronder Maker Faire-oprichter en Make Magazine-eigenaar Dale Dougherty) vertelden daar waarom de makersbeweging zoveel potentie heeft. Het was opvallend om te zien dat de meeste politici heel gemakkelijk de rechtstreekse link leggen tussen makers en startupcultuur. Dat is op zich positief, maar af en toe had ik het gevoel dat deze benadering wel erg eenzijdig is.

Makerscultuur kan een economische potentie hebben, maar dat hóeft niet. De vaardigheden die je in het maakproces opdoet zijn algemeen en dragen naar verwachting bij aan breed en goed opgeleide mensen. Dat daartussen briljante entrepeneurs zitten is prachtig en moet gestimuleerd worden, maar mag wat mij betreft nooit leidend zijn. In dat opzicht vond ik het fijn dat Dougherty benadrukte dat creativiteit het belangrijkste aspect van maken is. En dat daarmee ook kunst en cultuur onlosmakelijk met maken verbonden is.

Dale Dougherty aan het woord tijdens de openingsconferentie.

Dale Dougherty aan het woord tijdens de openingsconferentie.

Ikzelf mocht tijdens de openingsconferentie zitting nemen in het afsluitende panel Building Maker communities across Europe. Mijn pleidooi om het Europese netwerk van openbare bibliotheken ook in ogenschouw te nemen voor het ondersteunen van makerscultuur kon rekenen op veel bijval. Onder andere Dougherty maakte me na afloop een compliment. Maar ook mijn opmerking dat het als relatief ongeorganiseerd geheel moeilijk is om aanspraak te maken op financiële ondersteuning werd gehoord. Dat ik daarbij kon putten uit onze eigen ervaring met Platform Maker Education was prettig. Voor het proces dat we daarmee gelopen hebben (en wat ik schetste tijdens het panel) kregen we als Platform complimenten.

Bertus Douwes vertelt een Bulgaarse Europarlementariër en een groep jonge succesvolle ondernemers over de Maker Boxes en maakcultuur in bibliotheken.

Bertus Douwes vertelt een Bulgaarse Europarlementariër en een groep jonge succesvolle ondernemers over de Maker Boxes en maakcultuur in bibliotheken.

De volgende dag vond in het Europees Parlement de Maker Faire plaats. Europarlementariërs en andere geïnteresseerden konden daar uiteenlopende maakprojecten en makers ontmoeten en deelnemen aan workshops. Als altijd leidde dit tot het aanhalen van bekende contacten, maar ook het ontmoeten van nieuwe potentiële partners. Vanuit bibliotheekperspectief was het fijn om te spreken met vertegenwoordigers van Public Libraries 2020 en met hen een aantal interessante mogelijkheden te bespreken. Op naar het vervolg dus!

Hieronder de opening van European Maker Week door verantwoordelijk Europarlementariër Pilar del Castillo.

Read More

Posted by on mei 17, 2016

Over Europeana, erfgoed en bibliotheeklabs

Over Europeana, erfgoed en bibliotheeklabs

Een week geleden schreef ik over mijn betrokkenheid bij Europeana’s Task Force Public Libraries en onze plannen voor bibliotheeklabs in een Europees netwerkverband. Onderstaande video over Europeana, erfgoed en bibliotheeklabs sluit hier mooi op aan.

Read More

Pin It on Pinterest