Pages Menu
Categories Menu

Posted by on nov 20, 2017

Om naar uit te kijken: werkweek digitale geletterdheid met Doug Belshaw

Om naar uit te kijken: werkweek digitale geletterdheid met Doug Belshaw

Met het werk van Doug Belshaw zijn we bij Bibliotheekservice Fryslân al enkele jaren bekend. Dankzij onze samenwerking met collega Ake Nygren (Bibliotheek Stockholm) maakten we kennis met zijn doorwrochte manier van kijken naar digitale geletterdheid. De kern daarvan? Er is sprake van digitale geletterdheden in plaats van geletterdheid. En de vaardigheid om deze geletterdheden met elkaar te combineren (of, in zijn woorden, remixen) maakt dat je in meer of mindere mate digitaal geletterd bent.  

Daarom ben ik ook heel erg blij dat we over een aantal weken intensief met hem gaan samenwerken. Met collega’s uit het Fries Bibliotheken Netwerk gaan we aan de slag met het formuleren van een visie op digitale geletterdheid die past bij bibliotheken. We zullen daarbij in het bijzonder kijken naar de relatie met levenlang leren. Deze werkweek wordt echter afgetrapt met een sessie die ook voor anderen toegankelijk is.

Dus..

ben je op maandag 4 december van harte uitgenodigd om deel te nemen aan de Kennissessie Digitale Geletterdheid (PDF).

Digitale geletterdheid is een een steeds groter thema voor de Bibliotheek en vormt onder meer een belangrijke ambitie als het gaat om basisvaardigheden. We hebben consultant op het gebied van digitale geletterdheid Doug Belshaw bereid gevonden om zijn kennis met ons te delen tijdens deze sessie. Belshaw blijft zelfs een hele week in Fryslân in het kader van een pilotproject rondom digitale geletterdheid in opdracht van de Koninklijke Bibliotheek. In kleiner verband zal er dan ook verder gewerkt worden aan dit project. De voertaal gedurende de presentatie van Belshaw is Engels.

Public Libraries 2020 is eveneens vertegenwoordigd tijdens deze sessie. Directeur Ilona Kish komt vertellen over Generation Code, de manifestatie die nu tweemaal heeft plaatsgevonden in het Europees Parlement en waarbij best-practises van bibliotheekinitiatieven op het terrein van digitale geletterdheid uitgelicht worden.

De Kennissessie is voor het gehele Friese bibliothekennetwerk toegankelijk en ook van buiten Fryslân is men uiteraard van harte welkom. De sessie is bedoeld voor bibliotheekprofessionals op het gebied van onderwijs, basisvaardigheden, educatie, beleid, programmamakers en andere belangstellenden.

Over Doug Belshaw

Doug Belshaw is een consultant op het gebied van digitale geletterdheid. Hij heeft ruime ervaring in het onderwijs (als docent en als bestuurder) en werkte zijn doctoraalscriptie The Essential Elements of Digital Literacies uit naar een goed leesbaar e-book. Doug werkte lange tijd bij de Mozilla Foundation en was onder meer verantwoordelijk voor de Mozilla Web Literacy Map. Ook werkte hij mee aan Mozilla Open Badges, een initiatief om vaardigheden die zijn opgedaan binnen een informele leeromgeving te kunnen belonen en kwalificeren. Open Badges worden wereldwijd bij duizenden instellingen ‘uitgedeeld’, waaronder bijvoorbeeld het Smithsonian Institute. Zijn TED-talk over digitale geletterdheid werd vele tienduizenden keren bekeken. Ook houdt Belshaw een blog bij over digitale geletterdheid.

Over Doug Belshaw: http://dougbelshaw.com/about.html

Zijn blog over digitale geletterdheid: Literaci.es

Zijn ebook The Essential Elements of Digital Literacies: https://gumroad.com/l/digilit

Zijn TED-talk:

 

Over Ilona Kish

Ilona Kish is directeur van Public Libraries 2020. Dit Europese programma heeft als ambitie om bewustwording te kweken over het belang van openbare bibliotheken in Europese ambities op het terrein van leven lang leren, sociale inclusie en digitale geletterdheid. Het evenement Generation Code is hier een manifestatie van. PL2020 wordt mogelijk gemaakt door Stichting Lezen & Schrijven.

 

Praktische informatie over deze Kennissessie

Locatie
BSF – Zuiderkruisweg 4 in Leeuwarden

Datum
Maandag 4 december 2017

Tijd
9.30 – 12.30 uur (inloop vanaf 9.00 uur)
BSF serveert aansluitend op de Kennissessie een lunch met gelegenheid tot napraten.

Kosten
De Kennissessie wordt kosteloos aangeboden door BSF aan de Friese bibliotheken. Voor deelnemers buiten het Friese bibliothekennetwerk zijn de kosten: €50 p.p. ex. btw. Je ontvangt hiervoor een factuur.

Aanmelden
O.v.v. naam, functie en organisatie: secretariaat@bfrl.nl
Graag tot ziens op maandag 4 december!

 

Read More

Posted by on sep 11, 2017

Everything is a Remix, part 5

Everything is a Remix, part 5

Alweer de vijfde video in de prijzenwaardige reeks Everything is a Remix van maker Kirby Ferguson. In deze editie gaat hij in op het (her)gebruiken van materiaal dat valt onder de zogenaamde fair use-regeling. Als zodanig kennen we dit in Nederland niet, maar in Amerika betekent het dat je, zonder vooraf toestemming te hoeven vragen, rechtendragend materiaal mag (her)gebruiken. De regeling gaat op wanneer je bijvoorbeeld parodieën maakt.

In de video komt ook een aantal bronnen voorbij dat verband houdt met het onderwerp. Ze zijn ook hier te vinden. Al met al een waardevolle toevoeging aan een al mooie reeks video’s rond het onderwerp internetcultuur en auteursrechtwetgeving.

Read More

Posted by on aug 23, 2017

IFLA brengt advies digitale geletterdheid uit

IFLA brengt advies digitale geletterdheid uit

Bibliotheken spelen een belangrijke rol in het veld van digitale geletterdheid. Dat word nog eens benadrukt in het advies Building a Stronger Information Society from the Bottom Up: IFLA Statement on Digital Literacy dat deze week door IFLA (International Federation of Library Associations) werd gepubliceerd. Hierin wordt geconcludeerd:

To ensure that the potential of digital technologies is realised for all, and makes a full contribution to equality and development, digital literacy needs to receive the necessary recognition and investment. As highlighted, while many citizens will find ways to develop digital literacy on their own, many others require the support of institutions such as libraries.

Libraries of course will have to take steps. They should position digital literacy as a core service of libraries, with adequate planning, budget and staff. For librarians to be able to teach digital literacy, they may need training themselves. It may be necessary to form partnerships with external actors in order to provide best service to users.

Inspirerend en een mooie handleiding om beleid en activiteiten op het terrein van digitale geletterdheid in/door bibliotheken vorm te geven.

Het volledige advies van IFLA:

 

Afbeelding: Ben YM Lee Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on aug 22, 2017

Infographic: tien vormen van misleidend nieuws

Infographic: tien vormen van misleidend nieuws

Ironisch genoeg kan je stellen dat het fenomeen van nepnieuws ook ergens goed voor is. Het vestigt namelijk hernieuwd de aandacht op het belang van mediawijsheid en in een wat breder kader ook digitale geletterdheid. Maar welke vormen van nepniews kan je eigenlijk onderscheiden en welke impact kunnen ze, al dan niet met elkaar gecombineerd, hebben?

De internationale non-profitotganisatie EAVI – de European Association for Viewers Interests – heeft in onderstaande infographic een opsomming van tien vormen van nepniews samengebracht. Omdat de organisatie als doelstelling heeft dat burgers ermee kunnen werken geeft zij op haar website per onderdeel ook een uitleg van hoe bijvoorbeeld het thema Pseudoscience ingezet wordt om gebruikers op bepaalde ideeën te brengen of om een bepaald (politiek of economisch) standpunt te ventileren.

Een zeer bruikbaar instrument wat mij betreft, natuurlijk ook voor bibliotheken. De verklaring Building a Stronger Information Society from the Bottom Up: IFLA Statement on Digital Literacy, die IFLA vandaag publiceerde bevestigt dat nog eens:

The IFLA Statement on Digital Literacy, published today, argues for digital literacy as both a driver of development and alternative to censorship. It calls for a broad definition, going from basic digital skills to coding and critical thinking, and emphasises the role of libraries in tailoring support to the needs of individuals. And it underlines that partnerships, with schools, economic actors and civil society, will help us deliver a successful, and sustainable, information society.

De infographic van EAVI:

 

Afbeelding: AV Dezign | www.avdezign.ca Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on feb 6, 2017

Succesvol sluitstuk van een adviestraject bij Biblionet Groningen: opening eLAB Hoogezand

Succesvol sluitstuk van een adviestraject bij Biblionet Groningen: opening eLAB Hoogezand

Afgelopen jaar mocht ik deel uitmaken van een zogenaamde buitenboordmotor (BBM) bij Biblionet Groningen. Op deze manier werkten medewerkers en een aantal externe adviseurs samen aan meerdere innovatiedossiers. De BBM waarin ik participeerde werkte plannen uit voor bibliotheeklabs in de provincie, uitgaand van praktische ervaringen bij Bibliotheek Hoogezand. 

Resultaat was het opleveren van een advies, maar ook de officiële opening van het eLAB (de benaming die Biblionet Groningen koos) van Bibliotheek Hoogezand. Deze vond vanmiddag plaats en collega Erik Hulst, de drijvende lokale kracht, vroeg mij of ik ook iets wilde zeggen tijdens de opening. En hij deed ook een suggestie, namelijk de tekst die ik in december 2012 schreef voor het initiatief 1825 Dagen (een reeks toekomstwensen van een aantal bibliotheekcollega’s). De (licht aangepaste) tekst die ik uitsprak staat hieronder.

Sinds het moment van schrijven is veel gebeurd. Inmiddels kent Nederland talloze bibliotheeklabs. Minstens zo belangrijk is dat de Koninklijke Bibliotheek de ontwikkeling erkent en deze onder de pijler werkplaats in haar nieuwe Visie Mediawijsheid 2016-2018 heeft opgenomen. Het eLAB in Bibliotheek Hoogezand maakt dat nu ook de provincie Groningen zich bij deze ontwikkeling aansluit.

**

De wereld verandert. Technologie maakt het vandaag de dag mogelijk dat iedereen kan ontwerpen en maken. De hiervoor benodigde kennis, apparatuur en materialen zijn echter niet overal beschikbaar. De wereldwijde opkomst van FabLabs en makerspaces duikt in deze leemte. Bibliotheken kunnen, omdat zij belangrijke waarden als delen, openheid en drempelloze toegang voor iedereen, delen met FabLabs, uitstekend in deze tendens participeren, zij het niet dat het ontsluiten van kennis in bibliotheken van oudsher hoofdzakelijk is gekoppeld aan boeken.

Begrippen als ontsluiting en toegang veranderen echter fundamenteel wanneer het sterk in opkomst zijnde technologieën betreffen zoals die in FabLabs en makerspaces worden aangeboden. Bij deze moderne technologie heeft kennisoverdracht in praktische zin namelijk de voorkeur: er wordt gemáákt. Of in de terminologie van Steven Levy in Hackers: Heroes of the Computer Revolution: er is sprake van een hands-on imperative (naast de andere kernwaarden van de hacker ethic: delen, openheid en samenwerken). De overeenkomsten met de uitgangspunten van het bibliotheekwerk liggen voor het oprapen, waarmee er een kans, of beter gezegd een ópdracht, voor bibliotheken ligt om hier iets mee te doen. Maar dat vraagt wel om een andere kijk op- en invulling van het begrip bibliotheek.

Een andere bibliotheek

We hebben het dus over een andere bibliotheek. Een bibliotheek waarbij het van belang is  om content en context van elkaar te onderscheiden. Bibliotheken hebben zich altijd gericht op aanbieden van boeken en andere media, oftwel content. Zij beginnen nu echter stukje bij beetje ook het belang in te zien van de omgeving waarbinnen kennis geconsumeerd en gedeeld wordt, oftwel context. Een bibliotheeklab is een context waarbinnen het maken, verbeelden, spelen en experimenteren wordt bevorderd. Dit leidt tot nieuwe producten en projecten, maar ook tot nieuwe vormen van samenwerking.

Vertaald naar de bibliotheek heb je het dan over een andere soort van dienstverlening. Waar het nu immers hoofdzakelijk draait om transactie (in- en uitlenen van boeken, vraag en antwoord) kan het straks draaien om transformatie of verandering:

De bibliotheek is een plek waar daadwerkelijk verandering optreedt in blikveld en gedachten, die kunnen leiden tot nieuwe verbindingen tussen mensen, materialen en ideeën.

De nieuwe bibliotheek (noem het zoals hier in Hoogezand een eLAB) kan mensen in staat stellen te leren omgaan met deze nieuwe ontwikkeling en laten inzien wat de mogelijkheden ervan zijn, uiteindelijk leidend tot concrete projecten en producten.

Kinderen tijdens de opening aan de slag in het eLAB.

 

Locatie

Zoals gezegd hebben bibliotheken en Fablabs een reeks van overeenkomsten, maar één die daarbij nog niet genoemd werd is de gedeelde focus op de gemeenschap. Beide zijn (van oudsher) plekken waar mensen samenkomen, waar mensen ideeën en gedachten uitwisselen en waar mensen van elkaar leren. Waar de twee van elkaar verschillen is de mate van spreiding. Bibliotheken vind je, zij het helaas in afnemende mate, bijna overal. Fablabs hebben echter een veel groter spreidingsgebied nodig om efficiënt te kunnen functioneren. “Per 100.000 inwoners een Fablab”, aldus Neil Gershenfeld, MIT-professor en geestelijk vader van het initiatief. Dat betekent dat Fablabs en makerspaces vooral in stedelijke omgevingen opkomen en veel minder in rurale gebieden. Bibliotheken moeten zichzelf daarom altijd de vraag stellen of ze in binnen hun (in)directe netwerk voldoende geïnteresseerden hebben om een FabLab/makerspace ín de bibliotheek te kunnen verantwoorden. Afgelopen jaar hebben de medewerkers van bibliotheek Hoogezand aangetoond dat dat hier wel goed zit.

Voor bibliotheken betekent het ook dat er er een nieuw publiek bereikt wordt, omdat zij wordt aangesproken door het nieuwe aanbod. Hierbij ligt het voor de hand te denken aan het onderwijs. Het biedt tevens kansen voor het aangaan van nieuwe samenwerkingsverbanden en connecties die via de traditionele bibliotheekdienstverlening niet zouden ontstaan. Het publiek dat afkomt op voorleessessies of leesclubs is nu eenmaal anders van samenstelling dan mensen met een ontwerpidee of een sterke interesse in nieuwe technologie.

Samenwerking

De grootste valkuil voor een succesvol bibliotheeklab is een gebrek aan deskundigheid.  Daarom is het, naast het actief betrekken van eigen medewerkers en competentieontwikkeling, noodzakelijk samenwerkingsverbanden aan te gaan. Het ligt voor de hand hierbij een rol toe te dichten aan lokale makers en enthousiastelingen. Daarnaast ligt samenwerking met het middelbaar en hoger onderwijs voor de hand. Studenten van deze opleidingen kunnen ingezet worden om lesprogramma’s uit te voeren of om stageopdrachten in te vervullen. En, last but not least, biedt het mogelijkheden contacten met het bedrijfsleven en zzp-ers aan te halen. Een bezoek aan de nieuwe bibliotheek als vorm van teambuilding kon zo wel wel een heel letterlijke betekenis krijgen. De wereld is veranderd en wij straks ook. Als we maar durven.

Van harte gefeliciteerd Bibliotheek Hoogezand met jullie eLAB. Ik ben ervan overtuigd dat het een groot succes gaat worden.

Read More

Posted by on jan 7, 2017

Mediawijsheid. En nu?

Mediawijsheid. En nu?

Op welke manier had de media (zowel de oude als de nieuwe) invloed op de uitkomsten van de Amerikaanse presidentsverkiezingen? Een groep onderzoekers van Data & Society wijdde hieraan een reeks van zes zeer lezenswaardige artikelen, met als specifieke invalshoek de vraag in hoeverre technologie de dynamiek van de Amerikaanse politiek beïnvloedt.

Auteur danah boyd, onder andere werkzaam bij Microsoft Research en het Harvard Berkman Center for Internet en Society, is verantwoordelijk voor drie van de zes artikelen. In Did Media Literacy Backfire? gaat zij in op propaganda, filterbubbels en fake news, maar twijfelt ze aan de wijze waarop nu gedacht wordt hieraan het hoofd te bieden (gebruikers hebben immers ook niet veel vertrouwen in Facebook als bedrijf, dus waarom zou je wel vertrouwen hebben als Facebook nieuwsberichten gaat legitimeren?)

In het artikel gaat zij dieper in op de voedingsbodem van het groeiende onvertrouwen in media en wetenschap, wat gelijk al aangeeft dat er geen eenvoudige oplossing voor het probleem te vinden is:

“Addressing so-called fake news is going to require a lot more than labeling. It’s going to require a cultural change about how we make sense of information, whom we trust, and how we understand our own role in grappling with information. Quick and easy solutions may make the controversy go away, but they won’t address the underlying problems.”

Desondanks (of juist daardoor) uitermate lezenswaardig, ook voor onze eigen omgeving. Verplichte kost daardoor voor mediacoaches, bibliothecarissen en andere informatieprofessionals, want ook hier signaleren we de problematiek die boyd beschrijft.

Afbeelding: torbakhopper Flickr via Compfight cc

Read More

Pin It on Pinterest