Pages Menu
Categories Menu

Posted by on okt 21, 2018

The Glass Room Experience en Data Detox Kits in dbieb Leeuwarden

The Glass Room Experience en Data Detox Kits in dbieb Leeuwarden

[et_pb_section bb_built=”1″][et_pb_row][et_pb_column type=”4_4″][et_pb_text _builder_version=”3.17″]

Wat doen bibliotheken aan bewustwording rondom digitale privacy? In Friesland werken we (BSF en de Friese Bibliotheken) samen aan een project om deze kwestie onder de aandacht te brengen. Gisteren voerden we aan de hand van tentoonstelling The Glass Room Experience en de Data Detox Kit vele interessante gesprekken over dit onderwerp bij het festival Digi Bites in de Leeuwarder dbieb. Bezoekers waren oprecht blij met de kits die we uitreikten (we vertaalden de oorspronkelijk Engelstalige kits naar het Nederlands en presenteren binnenkort ook een online versie).

Het was mooi om te merken dat het onderwerp speelt op vele terreinen: van hele persoonlijke computervragen van kritisch bewuste senioren tot digitaal vaardige kids en een enthousiaste Harry Hoefakker die het programma zelf én met studenten in de klas gaat doorlopen. Ook troffen we zelfstandig mediacoach Evelyn Verburgh, die de kits actief gaat promoten op scholen in Friesland.

En fijn dat we vandaag samen konden optrekken met Wim Benes om zo ook de link met Mozilla duidelijk te maken. Zij waren namelijk, samen met Tactical Technology Collective, verantwoordelijk voor de oerversie van The Glass Room. Daarnaast wordt in de Data Detox Kit geregeld verwezen naar privacyvriendelijke oplossingen van Mozilla, waaronder de mobiele Firefox Focus-browser en het containertabblad in Mozilla Firefox.

Op 3 november a.s. is The Glass Room te bezoeken tijdens de heropening van Bibliotheek Sneek. Vanzelfsprekend zijn daarbij ook Data Detox Kits aanwezig, evenals een team vaardige bibliothecarissen om je daarin wegwijs te maken.

[/et_pb_text][et_pb_gallery _builder_version=”3.17″ gallery_ids=”23763,23764,23765,23766,23767,23768″ posts_number=”6″ hover_overlay_color=”rgba(255,255,255,0.9)” show_title_and_caption=”off” fullwidth=”on” hover_icon=”%%39%%” /][/et_pb_column][/et_pb_row][/et_pb_section]

Read More

Posted by on okt 18, 2018

Data Detox Kit Friese bibliotheken op nationale TV Estland

Data Detox Kit Friese bibliotheken op nationale TV Estland

Op dinsdag 9 oktober presenteerden we tijdens Generation Code een nieuw project van het Fries Bibliotheken Netwerk: de Data Detox Kit. Met dit project krijgen burgers op een laagdrempelige manier (weer) zeggenschap over hun persoonlijke data en privacy. Momenteel verkeert het project nog in een testfase, maar evenementen als deze worden gebruikt om eerste reacties op te halen.

Hoe werkt het? Met de Data Detox Kit ondergaan gebruikers een achtdaagse kuur. Elke dag behandelen zij een onderdeel van hun digitale persoonlijkheid. Denk daarbij aan het gebruik van de smartphone, sociale media of de webbrowser op de computer. Het project gaat daarbij zeker niet over het mínder gebruiken van alle online mogelijkheden, maar over het bewúster gebruik maken ervan.

De Data Detox Kit is er in fysieke vorm (8 kaartjes die elke dag een onderwerp behandelen) en zal op korte termijn ook in de vorm van een website gelanceerd worden. In de Friese bibliotheken worden geïnteresseerden geholpen bij het werken met de kit.

De Data Detox Kit wordt wanneer mogelijk gepresenteerd in samenhang met de tentoonstelling The Glass Room Experience. In deze tentoonstelling wordt duidelijk gemaakt waarom bewuster omgaan met je eigen data en privacy belangrijk is.

Zowel de Data Detox Kit als The Glass Room Experience zijn oorspronkelijk ontwikkeld door Tactical Technology uit Berlijn. Bibliotheekservice Fryslân en de Friese bibliotheken hebben de kit vertaald naar het Nederlands en verzorgen ondersteuning. Tevens worden na de lancering kits voor verschillende doelgroepen ontwikkeld. Daarbij wordt nauw samengewerkt met Tactical Technology.

Tijdens Generation Code, georganiseerd door Public Libraries 2020 en bedoeld om leden van het Europees Parlement bewust te maken van het belang van bibliotheken, begeleidden we ook gezamenlijk de presentatie. Die trok ook de belangstelling van de nationale TV van Estland:

 

Read More

Posted by on okt 11, 2018

Bibliotheken moeten bij de ontwikkeling van digitale geletterdheid uitgaan van eigen kracht en hebben daarbij Google echt niet nodig

Bibliotheken moeten bij de ontwikkeling van digitale geletterdheid uitgaan van eigen kracht en hebben daarbij Google echt niet nodig

Tijdens Generation Code, afgelopen dinsdag in het Europarlement in Brussel, werd een programma gelanceerd waarbij Google op het terrein van digitale vaardigheden nauw gaat samenwerken met een aantal Europese openbare bibliotheken: Libraries Lead with Digital. Ik heb bedenkingen bij dit project.

Voor mij staan openbare bibliotheken voor een gebalanceerde blik op welk onderwerp dan ook. Dit geldt wat mij betreft zeker voor een onderwerp als digitale geletterdheid, waarbij zowel de technologische veranderingen, maar zeker ook de standpunten die mensen innemen zeer veranderlijk zijn. Daarbij komen dan nog eens de maatschappelijke implicaties die opgaan voor onderwerpen als privacy en auteursrecht die de gemoederen erg bezighouden.

Om dan nu al te kiezen voor één partner, in dit geval Google, is een keuze die bij mij vragen oproept. Is Google bijvoorbeeld de uitgelezen partner om burgers te informeren over online privacy en een veilig internet? En wat zijn de drijfveren om de relatie met bibliotheken te zoeken? Vanzelfsprekend staat het bedrijven als Google volkomen vrij om zulke programma’s op te zetten en er werken zonder enige twijfel capabele mensen. Maar is dit genoeg om als bibliotheek in mee te gaan? Mijn antwoord zou nee zijn, of in ieder geval met een aantal strikte beperkingen, sowieso in het gebruiken van tools.

Maar los daarvan en veel belangrijker is dat naar mijn mening bibliotheken geen grote corporate partners als Google nodig om programma’s rondom digitale geletterdheid te ontwikkelen. Of om in de terminologie van Google te blijven: programma’s rondom coderen (en daarmee indirect de hoofddoelstelling om banen te creëren). 

Laten we onszelf in ieder geval de opdracht geven hierin zelf het heft in handen te nemen en daarnaast te leren van de talloze voorbeelden van openbare bibliotheken die al jarenlang succesvolle digitale geletterdheidsprogramma’s ontwikkelen en uitvoeren. En zij zouden niets liever doen dan deze successen delen met andere bibliotheken. Bij de ontwikkeling ervan hadden deze bibliotheken gek genoeg geen grote sponsoren als Google nodig. Want laten we wel wezen: dat kunnen bibliothecarissen ook zelf. En als dat niet kan is het zaak de bibliotheken zorgen dat er gekwalificeerde krachten de gelederen komen versterken.

Daarnaast zijn er verschillende onafhankelijke partijen die prachtig aanbod beschikbaar hebben dat ook door bibliotheken gebruikt kan worden. Denk daarbij in Nederland natuurlijk aan de Toolbox Internetvrijheid van Bits of Freedom of de website Laat Je Niet Hack Maken van RTL-techjournalist Daniël Verlaan.

Ik geloof er heilig in dat het het beste voor zowel bibliotheken als Europa is om uit te gaan van eigen kracht. Een extra element dat me tegenstaat in de samenwerking met Google is dat er nu een beeld geschetst wordt dat ontwikkelingen alleen mogelijk zijn met hulp van corporate sponsorships. En dat is niet juist. Exclusieve partnerships als deze gaan in tegen de gebalanceerde houding die bibliotheken zouden moeten innemen.

Daarom hoop ik dat bibliotheken in Europa eenvoudiger van elkaar kunnen leren en daarbij liefst ook worden ondersteund dóór Europa. Dat laatste is op zich al lastig genoeg, dus hulp daarbij is zeker gewenst. Zou er bijvoorbeeld geen fonds kunnen worden opgezet dat specifiek voor bibliotheken bestemd is?

Uiteindelijk zijn zij immers de uitgelezen partner om burgers, zeker in aanbod van buitenschoolse activiteiten en/of binnen het domein van levenlang leren, te ondersteunen in het (door)ontwikkelen van digitale vaardigheden en, misschien nog wel belangrijker, de bijbehorende mindset: spelen en experimenteren met technologie, het kweken van bewustwording van de keerzijdes ervan en vervolgens leren hoe daarmee om te gaan. Burgers zullen vervolgens in staat zijn om hun eigen leven vorm te geven en daarbij ook Europa een stukje mooier en beter te maken.

Afbeelding: Thomas Hawk Flickr via Compfight cc

Deze blogpost is een licht bewerkte versie van een draadje op Twitter.

Read More

Posted by on okt 2, 2018

Met de (Friese) bibliotheken naar FabLearn en Maker Faire Eindhoven

Met de (Friese) bibliotheken naar FabLearn en Maker Faire Eindhoven

Wat een mooie dagen waren het, afgelopen vrijdag en zaterdag bij de FabLearn Onderwijsconferentie en Eindhoven Maker Faire 2018. Als consortiumpartner van Platform Maker Education was dit vanzelfsprekend een prachtige aanleiding om op meerdere manieren een bijdrage te leveren. Het Fries Bibliotheken Netwerk presenteerde zich gedurende alle drie dagen bijvoorbeeld met Frysklab, de Slimme Trapper, de MakerKar van Bibliotheken Noord Fryslân en het nieuwe programma Data Detox Kit.

Op vrijdag organiseerden we, als moderator van de landelijke Themagroep Werkplaats van Stichting SPN, voor de Nederlandse biebs onder andere de Expertsessie Bibliotheken. Daarbij werkte ik nauw samen met co-moderator Lonneke Jans (Cubiss) en Marianne Hermans (vanuit de KB betrokken bij het onderzoek). Met 15 bibliotheekmaakexperts discussieerden we over drie stellingen, gebaseerd op de resultaten van het onderzoek van de Koninklijke Bibliotheek naar bibliotheekmaakplaatsen.

Resultaat van onze sessie? Bied ruimte voor expertiseontwikkeling en durf keuzes te maken. Zie een maakplaats niet als iets dat je erbij doet, Valkuil #1 van bibliotheken, maar durf financiering vrij te maken om te zorgen voor structurele inbedding. Alles is op video vastgelegd, inclusief verdiepende interviews. Binnenkort is er daarom een mooie reportage van te verwachten.

Op zaterdag reisden we met een touringcar gevuld met bibliothecarissen uit het Fries Bibliotheken Netwerk, Impact door Connectiepartner Ton Zijlstra (hij schreef ook een verslag van de dag) en enkele collega’s uit het onderwijs naar de Maker Faire. Dat was een ontzettend leuke dag waarbij veel inspiratie werd opgedaan. Ter gelegenheid van de Maker Faire werd onder andere een brochure gemaakt (PDF) van mooie voorbeelden van Friese bibliotheekmaakplaatsen. Prachtig om te zien hoe verschillende vormen van maakonderwijs zo langzamerhand plek in de Friese biebs hebben gekregen.

In de aanloop naar de Maker Faire organiseerden we in Friesland verschillende Maakchallenges. Zo waren we actief bij een aantal buurtfeesten in het kader van Leeuwarden-Fryslân 2018 en verzorgden we het kick-offevenement van Dorp (Welcome to the Village). En afgelopen week werkten we met een docententeam van basisschool Op ‘e Trije uit Ferwert:

Bekijk hier een fotoreportage van FabLearn (Flickrpagina van Waag Society).

Read More

Posted by on apr 23, 2018

Bijdragen aan twee nieuwe boeken over bibliotheekmakerspaces

Bijdragen aan twee nieuwe boeken over bibliotheekmakerspaces

Qua publicaties is het jaar 2018 nu al geslaagd. Er zijn namelijk twee boeken uitgekomen over bibliotheekmakerspaces waaraan ik een bijdrage mocht leveren. De eerste, Library Makerspaces, The Complete Guide, is een vervolg op Makerspaces in Libraries (2015). In tegenstelling tot deze laatste was mijn rol nu wat kleiner, namelijk die van bijdrager. Terri Willingham, met wie ik Makerspaces in Libraries samen schreef, fungeerde als hoofdauteur.

Voor het tweede boek dat uitkwam, School Library Makerspaces in Action, werd ik benaderd door samenstelster Heather Moorefield-Lang. Met haar werkte ik al eerder samen bij het schrijven van een artikel over de business case van FryskLab voor een uitgave over mobiele bibliotheeklabs in het tijdschrift Library Hi Tech. In School Library Makerspaces in Action is een artikel opgenomen over Impact door Connectie op School, een pilot die Bibliotheekservice Fryslân uitvoerde voor de Koninklijke Bibliotheek.

Nu vind ik het schrijven op verzoek altijd erg eervol, maar het wordt helemaal geweldig als het voorwoord van één van de boeken wordt geschreven door David Lankes. En nog mooier is het dan wanneer je door Public Libraries 2020 in de gelegenheid wordt gesteld een weekend met Lankes samen te werken en dat ook te kunnen gebruiken om één en ander op de gevoelige plaat vast te leggen.

Read More

Posted by on dec 12, 2017

Een week werken met Doug Belshaw aan digitale geletterdheid in bibliotheken

Een week werken met Doug Belshaw aan digitale geletterdheid in bibliotheken

Bij Bibliotheekservice Fryslân (BSF) denken we de laatste tijd intensief na over digitale geletterdheid in relatie tot de bibliotheek. Daarbij stellen we onszelf de vraag hoe we het thema, dat hoog op vele (politieke) agenda’s staat, relevant kunnen maken voor de positie van de openbare bibliotheek in Friesland, maar zeker ook voor daarbuiten.

Aanleiding

Na enkele interne discussies met collega’s bij het Kennis- en Innovatiecentrum (KIC) van BSF constateerden we dat de harde knip tussen digitale basisvaardigheden en digitale geletterdheid, zoals die vaak gemaakt wordt, een onterechte is. Deze knip gaat namelijk uit van het gegeven dat iemand op een gegéven moment de stap van laaggeletterd naar geletterd maakt. Nu is dat op zich iets prijzenswaardigs, ware het niet dat digitaal geletterd zijn voortdurend aan verandering onderhevig is, gedreven door zich snel ontwikkelende technologie en daarbij horende maatschappelijke ontwikkelingen.

Doug Belshaw

Dit besef werd enkele naaste collega’s en mij al enige tijd geleden ingegeven door het werk van Doug Belshaw. In zijn boek The Essential Elements of Digital Literacies werkt hij uit dat digitale geletterdheid een levenshouding is en niet een (eenmalige) stap over een drempel. Dit laatste illustreert hij bijvoorbeeld door aan te geven dat iemand die tien jaar geleden een certificaat voor het beheersen van een computerprogramma behaalde daarmee in het heden niet meer echt voor de dag kan komen.

Digitaal geletterd zijn vraagt daarom om voortdurende ontwikkeling. Een levenshouding dus, maar ook één die contextafhankelijk is en daarmee meerdere vormen kan hebben. Dat bracht Belshaw tot het besef dat, nadat hij talloze frameworks voor digitale geletterdheid onder de loep nam, digitale geletterdheid bestaat uit acht basiselementen. Die acht elementen zijn vervolgens weer onder te verdelen in vier mindsets (Zelfvertrouwen, Maatschappelijk, Kritisch, Cognitief)  en vier skillsets (Creatief, Communicatief, Cultuur, Constructief). Het kunnen remixen van die elementen maakt iemand in meer of mindere mate digitaal geletterd. Deze benadering gebruiken we bij BSF al binnen het programma Mediawijzermakers.

Maker Party & Kennissessie Digitale Geletterdheid

Om onszelf, samen met collega’s van het Fries Bibliotheken Netwerk, een stap verder te laten zetten besloten we Belshaw bij ons uit te nodigen. Dat maakte dat we bij Bibliotheekservice Fryslân afgelopen week intensief met hem samenwerkten. Deze werkweek werd voorafgegaan door de driedaagse Maker Party Digitale Geletterdheid. Hierbij werkten ruim dertig collega’s uit Friesland en daarbuiten samen aan aanbod op het terrein van digitale geletterdheid. Speciaal hiervoor nam Belshaw een videopresentatie op (zie hieronder).

Op maandag vier december trapten we ’s morgens af met een publieke Kennissessie Digitale Geletterdheid. Public Libraries 2020-directeur Ilona Kish vertelde over digitale geletterdheid en het evenement Generation Code. Haar boodschap was duidelijk: wanneer het de ambitie van de bibliotheek is lokale gemeenschappen te versterken is aandacht voor digitale geletterdheid een gegeven. Onze insteek om ons, naast aandacht voor jeugd en onderwijs, júist ook te richten op levenlang leren vond bij haar veel positieve weerklank.

Doug Belshaw (zie zijn slides hier) ging uitgebreid in op het systeem van Open Badges, een manier om micro-credentials te geven voor bepaalde opgedane vaardigheden.

’s Middags ging een kleine groep collega’s uit het Fries Bibliotheken Netwerk aan de slag met Belshaw. Allereerst werd teruggeblikt op de ochtendsessie en door iedereen benoemd wat hun voornaamste conclusies daaruit waren. Dit leidde tot een aantal doelen die we deze week wilden bereiken. Een greep uit de resultaten: “Het hebben van een gezamenlijke visie op digitale geletterdheid“, “Het kunnen implementeren van open badges“, “Het op een praktische wijze koppelen van digitale geletterdheid aan de bibliotheek“. Vervolgens maakten we een begin met het beschrijven van een digitale geletterdheidsactiviteit voor de bibliotheek, wat leidde tot verschillende resultaten die we later eventueel kunnen uitwerken.

Fabtafel Zeeuwse Bibliotheek

Een mooie samenloop van omstandigheden was het feit dat op woensdag 6 december een Fabtafel werd georganiseerd door de Zeeuwse Bibliotheek. Collega’s uit voornamelijk bibliotheeklabs kwamen daar samen om kennis met elkaar uit te wisselen over maakonderwijs en digitale geletterdheid. Voor ons vormde dat een mooie mogelijkheid om Belshaw een inkijkje te geven in Nederlandse ontwikkelingen op dit terrein. Ook verzorgde hij een korte presentatie en beoordeelde aanbod dat deelnemers ’s middags in korte tijd bedachten.

Open Badges

Eén van de specifieke vragen aan Doug was het opnemen van Open Badges in de werksessies. We vroegen hierom vanwege onze gedachte dat deze prima zouden kunnen passen bij activiteiten in bibliotheken, zowel voor medewerkers als voor gebruikers. Hierin werden we niet teleurgesteld, al zal het waarschijnlijk per bibliotheek verschillen hoe badges worden ingezet. Het werken aan badges nam een groot deel van de laatste dag (vrijdag 8 december) van de werkweek in beslag. Wat we onder andere deden was het benoemen van persona’s voor bibliotheekmedewerkers, waaraan we vervolgens een leeractiviteit en een badge koppelden.

Manifest/uitnodiging & War Room Digitale Geletterdheid

We zijn ons er terdege van bewust dat we aan een week goed nadenken en hard werken niet de totaaloplossing zouden bereiken. Dat was de reden om al van tevoren na te denken over een vervolg en kennisdeling. Dit hopen we te doen door een begin te maken met een uitnodiging aan collega’s om met ons mee te denken. Dit willen we onder andere doen tijdens het Bibliotheekcongres, 20 maart a.s.. We deden daartoe een voorstel tot het inrichten van een War Room Digitale Geletterdheid en hopen natuurlijk dat dat gehonoreerd wordt:

Tijdens het Bibliotheekcongres willen we onze resultaten tonen en tegelijkertijd de bezoekers vragen een bijdrage te leveren aan de gedachtenvorming rondom dit vraagstuk. Dit willen we bewerkstelligen door een permanente ruimte in te richten die tegelijkertijd inspireert en uitdaagt. Wat zijn de kansen voor bibliotheken? Hoe maken we het opdoen van digitale geletterdheidsvaardigheden in bibliotheken zichtbaar? Hoe formuleren we een gezamenlijke visie? Hoe werken we (internationaal) samen?

Het was voor ons in ieder geval alvast reden het proces visueel vast te leggen. Dit werd verzorgd door Edward Kobus.

Vervolgstappen

Naast het realiseren van de War Room formuleerden we nog enkele vervolgstappen, waaronder:

  1. Het definitief maken van het manifest/uitnodiging
  2. Informeren van collega’s uit het Fries Bibliotheken Netwerk die afwezig waren
  3. Het uitwerken van meerdere badges, zowel voor collega’s (deskundigheidsbevordering) als bezoekers.

Belshaw verwerkte veel van zijn kennis ook in de Mozilla Web Literacy Map, waarvan hij projectleider was. Dit inhoudelijk zeer sterke en al jarenlang bestaande en voortdurend geactualiseerde model heeft al langere tijd mijn aandacht (ik blogde er al over in 2013). Dat we vier jaar later serieuze stappen zetten maakt me trots, vooral omdat we het met een groep betrokken collega’s doen. In die was het fijn om te horen dat dat laatste ook Belshaw is opgevallen. In een verslag van de week schrijft hij:

Bibliotheekservice Fryslân is a provincial library service who have won awards for their innovative work. With perhaps the exception of the staff of London CLC, I’ve rarely worked with a team who are simultaneously so dedicated and friendly. I had a great week. We spent our time building a plan for them to start issuing Open Badges based on my work around digital literacies. It’s very humbling when you see your work being used in a language other than which you created it.

Het waren al met al vermoeiende, maar ontzettend verrijkende weken. De kansen voor bibliotheken op het terrein van digitale geletterdheid zijn legio en dat stimuleert ontzettend. En met mensen als Belshaw in ons netwerk kunnen het uitwerken van een passende strategie met vertrouwen oppakken.

Afbeelding: illustratie van Edward Kobus.

Read More

Pin It on Pinterest