Pages Menu
Categories Menu

Posted by on jan 7, 2017

Mediawijsheid. En nu?

Mediawijsheid. En nu?

Op welke manier had de media (zowel de oude als de nieuwe) invloed op de uitkomsten van de Amerikaanse presidentsverkiezingen? Een groep onderzoekers van Data & Society wijdde hieraan een reeks van zes zeer lezenswaardige artikelen, met als specifieke invalshoek de vraag in hoeverre technologie de dynamiek van de Amerikaanse politiek beïnvloedt.

Auteur danah boyd, onder andere werkzaam bij Microsoft Research en het Harvard Berkman Center for Internet en Society, is verantwoordelijk voor drie van de zes artikelen. In Did Media Literacy Backfire? gaat zij in op propaganda, filterbubbels en fake news, maar twijfelt ze aan de wijze waarop nu gedacht wordt hieraan het hoofd te bieden (gebruikers hebben immers ook niet veel vertrouwen in Facebook als bedrijf, dus waarom zou je wel vertrouwen hebben als Facebook nieuwsberichten gaat legitimeren?)

In het artikel gaat zij dieper in op de voedingsbodem van het groeiende onvertrouwen in media en wetenschap, wat gelijk al aangeeft dat er geen eenvoudige oplossing voor het probleem te vinden is:

“Addressing so-called fake news is going to require a lot more than labeling. It’s going to require a cultural change about how we make sense of information, whom we trust, and how we understand our own role in grappling with information. Quick and easy solutions may make the controversy go away, but they won’t address the underlying problems.”

Desondanks (of juist daardoor) uitermate lezenswaardig, ook voor onze eigen omgeving. Verplichte kost daardoor voor mediacoaches, bibliothecarissen en andere informatieprofessionals, want ook hier signaleren we de problematiek die boyd beschrijft.

Afbeelding: torbakhopper Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on dec 14, 2016

Waar zijn de Nederlandse bibliotheken in het debat over privacy? [update]

Waar zijn de Nederlandse bibliotheken in het debat over privacy? [update]

Geletterdheid zijn betekent vandaag de dag ook dat je kan lezen en schrijven met digitale technologie. En voor bibliothecarissen bovenal dat je kritisch bent op actuele ontwikkelingen en je daarbinnen positioneert. Tenminste, die mening ben ik zelf toegedaan.

Het is niet de eerste keer dat actuele gebeurtenissen in Amerika me hiervan weer extra bewust maken. Sinds de uitverkiezing van Donald Trump benadrukt de American Library Association dat zij zich des te meer sterk maakt voor de bescherming van persoonsgegevens van bibliotheekgebruikers. In een artikel in The Guardian, Libraries promise to destroy user data to avoid threat of government surveillance, wordt ALA-voorzitter Julie Todero geciteerd:

Todaro said that the ALA’s core values remained unchanged: “free access, intellectual freedom, privacy and confidentiality”.

Treffend vond ik dat de kernwaarden in principe dezelfde zijn die digitale burgerrechtenorganisatie Electronic Frontier Foundation (EFF) meegeeft aan technologievoorlopers die vandaag spraken met Trump. In de online publicatie EFF to Tech Leaders: Stand With Users and Tell Trump We Need Strong Encryption, Internet Freedom, noemen zij vijf punten waarvoor de technologievoorlopers zich sterk zouden moeten maken:

  • Pleidooi voor sterke encryptie (zorgen dat het onmogelijk is achterdeurtjes in software te integreren)
  • Protesteren tegen het massaal toezicht op burgers
  • Waarborgen van vrijheid van meningsuiting
  • Bewaken van netneutraliteit
  • Bescherming van persoonsgegevens

De Nederlandse equivalent van EFF, Bits of Freedom, maakt zich gelukkig ook sterk voor bovenstaande punten, bijvoorbeeld middels de recentelijk gestarte campagne GeenSleep.net. Ook leggen zij glashelder uit op welke manieren gebruiksgegevens grootschalig worden verzameld en wat je als gebruiker zelf kan doen om je zo veilig mogelijk te bewegen binnen het digitale domein.

Maar de Nederlandse bibliotheken zijn en blijven in deze discussie onzichtbaar. Niet dat zij niets aan privacy doen overigens, maar die betrokkenheid heeft voornamelijk betrekking op de eigen systemen en is daarmee intern gericht. Naar buiten toe, in het publieke en politieke debat, is de bibliotheek geen deelnemer en zéker geen pro-actieve partij. En dat vind ik zorgelijk.

Maar waaraan het ligt dat de bibliotheek onzichtbaar is? Ik denk dat het begint bij het bewustzijn dat dit überhaupt een onderwerp is dat bibliotheken in Nederland aangaat. En dat de problematiek voor onze gebruikers inmiddels wel wat verder gaat dan het beveiligen van Facebookpagina’s (hoe belangrijk ook). In de onlangs vastgestelde Visie Mediawijsheid 2016-2018 van de Koninklijke Bibliotheek komt het begrip ‘privacy’ welgeteld twee keer voorbij, en dan exclusief bestemd voor scholieren. Beide keren wordt namelijk verwezen naar externe bronnen: rapporten van het KNAW en SLO over digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs.

Maar dus geen standpunt, in ieder geval niet publiek, van de Koninklijke Bibliotheek zélf. En daarmee ook geen stellingname over het bredere begrip van privacy dat geldt voor álle gebruikers van de bibliotheek, of beter nog, alle burgers in Nederland. De grote vraag is dus hoe de KB – en daarmee ook het Nederlandse bibliotheekstelsel – aankijkt tegen de thematiek waar de collega’s in Amerika zich, in mijn ogen volkomen terecht, zo sterk voor maken? Maar wat net zo goed speelt in Nederland, kijkend naar het debat over ‘het sleepnet’, cq. de uitbreiding van bevoegdheden van de AIVD.

Bits of Freedom was er vanavond via Twitter glashelder over: ook gebruiksgegevens van bibliotheken kunnen in dat sleepnet terechtkomen. Dat alleen al zou reden moeten zijn om stevig stelling te nemen. De KB kan daarbij alvast een voorbeeld nemen aan andere maatschappelijke organisaties als Amnesty International of Internet Society Nederland die reageerden op de internetconsultatie en zich zorgen maken over de huidige wetsvoorstellen.

Als zelfbenoemd pleitbezorgers van mediawijsheid en digitale geletterdheid vind ik dat adel verplicht, dus aan de KB en zeker ook de Vereniging van Openbare Bibliotheken het verzoek om zich te mengen in het debat. Of het iets verandert aan de mening van Kamerleden is ongewis, maar bibliotheken hebben dan wel hun stem laten horen. Of beseffen zich misschien dat dit een thema is dat hun aangaat. Dat vind ik misschien nog wel net zo belangrijk: het goede voorbeeld geven voor bibliothecarissen dat dit een thema is dat hén aangaat.

 

[update 16 december]

De Koninklijke Bibliotheek heeft via Twitter gereageerd en gaat het punt agenderen. Op de uitnodiging hierover mee te denken ga ik vanzelfsprekend in. Wie volgt?

Afbeelding: jamie_okeefe Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on okt 20, 2016

Twee dagen bij Generation Code in het Europees Parlement

Twee dagen bij Generation Code in het Europees Parlement

In het kader van de Europese Codeweek vond op 18 en 19 oktober in het Europees Parlement het evenement Generation Code: born at the library plaats. Tijdens deze interactieve tentoonstelling, georganiseerd door Public Libraries 2020, presenteerden tal van Europese openbare bibliotheken wat zij kunnen betekenen op het gebied van coderen en maken.

Met FryskLab namen we deel aan de tentoonstelling, maar kregen we daarnaast nog een extra verzoek:

zouden wij voor tien Europarlementariërs tien Maker Boxes kunnen samenstellen die zij vervolgens overdragen aan een bibliotheekorganisatie in hun land van herkomst?

Deze opdracht hebben we met beide handen aangegrepen en stelden kits samen, gebaseerd op de maker boxes van Åke Nygren, die we gebruiken voor onze workshop MediawijzerMakers.

Tijdens Generation Code konden bezoekers kennismaken met de inhoud ervan, maar nog veel belangrijker, leren waarom wij de kits samenstelden en wij ze belangrijk vinden voor het bibliotheekwerk. De theoretische basis ervan ligt in het digitale geletterdheid-framework van Doug Belshaw: The Essential Elements of Digital Literacies. De praktische toepassing ervan in de vorm van de Maker Box is gelegd door Ake Nygren. Wij pasten dat in het kader van Generation Code aan tot een kit die budgettair interessant is voor elke bibliotheekorganisatie.

Deze aanpak kon rekenen op veel positieve reacties, onder meer van Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Laurentien, Tibor Navracsics (Eurocommisaris voor Onderwijs, Cultuur, Jeugd en Sport) en Catherine Stihler (voorzitter van de MEP Library Group).

In haar plenaire afsluitende woorden wijdde de prinses nog speciaal aandacht aan ons project: “Het is niet omdat ik uit Nederland kom, maar het project over digitale geletterdheid vond ik fantastisch.” Ook benoemde ze stuk voor stuk de acht competenties van digitale geletterdheid die bij de Maker Boxes de basis vormen. En daarop zijn we best trots.

Read More

Posted by on okt 1, 2016

Mozilla helpt gebruikers om auteursrecht te hervormen

Mozilla helpt gebruikers om auteursrecht te hervormen

Gisteren attendeerde Joost me erop: de startpagina van Mozilla Firefox toont gebruikers een kritische kijk op voorgestelde auteursrechthervormingen (PDF) in Europa. Op zich is dat al iets om een pluim voor te geven en kritiek was er al eerder (lees bijvoorbeeld hier, of volg de hashtag #fixcopyright).

Maar Mozilla gaat verder. Vanaf de startpagina wordt namelijk doorgelinkt naar de site Changecopyright.org. Hierop vinden gebruikers in begrijpelijke taal en korte animaties uitleg wat de hervormingen inhouden en waarom ze het internet en internetcultuur schade kunnen toebrengen.

Om hiertegen in protest te gaan helpt Mozilla gebruikers om een meme te maken, die vervolgens naar een Europarlementariër kan worden gestuurd. En dat is zo gedaan. De achtergrond van die memes, een verschijnsel dat sowieso potentieel onder druk komt te staan mochten de hervormingen doorgaan, zijn beroemde Europese landmarks. Het fotograferen daarvan en vervolgens het delen of bewerken van de beelden is ook iets dat mogelijk aan banden wordt gelegd.

Maar als dat teveel moeite is kan ook een petitie ondertekend worden. Hulde!

Startpagina Mozilla Firefox Startpagina Mozilla Firefox
Mozilla memes

Read More

Posted by on apr 7, 2016

Presentatie over jongeren en makerscultuur bij uitreiking Kinder Media Awards 2016

Presentatie over jongeren en makerscultuur bij uitreiking Kinder Media Awards 2016

Enkele weken geleden werd ik benaderd door Remco Pijpers van Kennisnet. Hij vroeg me of ik bij de jaarlijkse uitreiking van de Kinder Media Awards een verhaal wilde vertellen over jongeren en nieuwe maaktechologie en makerscultuur. Daarop kon ik natuurlijk alleen maar ja zeggen. Hieronder de slides ervan.

Naast mij gaf nog een aantal andere sprekers een presentatie, waarbij ik vooral van het verhaal van Anne Peetoom onder de indruk was. Zij sprak over The Internet of Toys en het privacyvraagstuk dat onlosmakelijk is verbonden met ‘slim’ speelgoed. Prikkelend en inspirerend!

Read More

Posted by on dec 4, 2015

Maker Faire in Nederland en de bibliotheek doet mee!

Maker Faire in Nederland en de bibliotheek doet mee!

Wat een geweldige middag was het gisteren: op het moment dat we bij Bibliotheekservice Fryslân onder begeleiding van Åke Nygren met onze Maker Boxes aan de slag gingen, werd in de Kamer gestemd over een amendement van Anne Wil Lucas en Tanja Jadnanansing.

Hierin bepleitten zij dat Nederland een grootschalige Maker Faire verdient en dat deze georganiseerd zou moeten worden door de kwartiermakers Maker Education. En we (Karien, Arjan en ik, oftewel de kwartiermakers) zijn heel erg blij met het feit dat het amendement is aangenomen!

Over het hoe en waarom van een Nederlandse Maker Faire lees je hier veel, maar ik vind het belangrijk om te benadrukken hoe blij ik ben dat de bibliotheken hierin ook een partner zijn. Dit verplicht ons namelijk écht stappen te gaan zetten om dé plek te worden waar informeel leren & maken samenkomen, waar mogelijk en/of gewenst met lokale FabLabs en makerspaces.

De zon schijnt vandaag, da’s vast niet voor niets!

Hieronder de tekst van het amendement:

“De Maker Movement is ook in Nederland in opkomst. Door het nieuwe «maken» in het onderwijs, de bibliotheken en bijvoorbeeld de Fablabs, worden creativiteit, digitale geletterdheid en techniek gestimuleerd. Belangrijke 21st century skills.

De Maker Movement is onlosmakelijk verbonden met de organisatie van Makerfaires. Over de hele wereld zijn er al meer dan 100 Makerfaires georganiseerd, bijvoorbeeld in het Witte Huis. Een meerdaags festival waar kinderen, ouders én leraren enthousiast gemaakt worden om aan de slag te gaan met het «maken». Dit is de plek waar kinderen op het idee komen om de volgende Daan Roosegaarde te worden.
Dit amendement maakt € 500.000 vrij voor het organiseren van een echte Makerfaire in Nederland in 2016 door de kwartiermaker Maker Movement. Deze Makerfaire draagt bij aan het enthousiasmeren van nog meer ROC’s, docenten in het basis- en voortgezet onderwijs, bibliotheken of bijvoorbeeld culturele centra om zich aan te sluiten bij de Maker Movement.

De dekking voor dit voorstel wordt gevonden in het korten van de subsidie van het Ministerie van OCW aan het Platform Bèta Techniek voor het sectorplan mbo-hbo techniek en de stimulering van bèta/techniek via de centers of expertise. De indieners verkiezen de bottom up beweging van de Maker Movement vanuit betrokken pioniers in het veld zelf boven de top down benadering vanuit het Platform Bèta Techniek.”

Lucas Jadnanansing

Afbeelding: Sean Nicholls via Compfight cc

Read More

Pin It on Pinterest