Pages Menu
Categories Menu

Posted by on dec 12, 2017

Een week werken met Doug Belshaw aan digitale geletterdheid in bibliotheken

Een week werken met Doug Belshaw aan digitale geletterdheid in bibliotheken

Bij Bibliotheekservice Fryslân (BSF) denken we de laatste tijd intensief na over digitale geletterdheid in relatie tot de bibliotheek. Daarbij stellen we onszelf de vraag hoe we het thema, dat hoog op vele (politieke) agenda’s staat, relevant kunnen maken voor de positie van de openbare bibliotheek in Friesland, maar zeker ook voor daarbuiten.

Aanleiding

Na enkele interne discussies met collega’s bij het Kennis- en Innovatiecentrum (KIC) van BSF constateerden we dat de harde knip tussen digitale basisvaardigheden en digitale geletterdheid, zoals die vaak gemaakt wordt, een onterechte is. Deze knip gaat namelijk uit van het gegeven dat iemand op een gegéven moment de stap van laaggeletterd naar geletterd maakt. Nu is dat op zich iets prijzenswaardigs, ware het niet dat digitaal geletterd zijn voortdurend aan verandering onderhevig is, gedreven door zich snel ontwikkelende technologie en daarbij horende maatschappelijke ontwikkelingen.

Doug Belshaw

Dit besef werd enkele naaste collega’s en mij al enige tijd geleden ingegeven door het werk van Doug Belshaw. In zijn boek The Essential Elements of Digital Literacies werkt hij uit dat digitale geletterdheid een levenshouding is en niet een (eenmalige) stap over een drempel. Dit laatste illustreert hij bijvoorbeeld door aan te geven dat iemand die tien jaar geleden een certificaat voor het beheersen van een computerprogramma behaalde daarmee in het heden niet meer echt voor de dag kan komen.

Digitaal geletterd zijn vraagt daarom om voortdurende ontwikkeling. Een levenshouding dus, maar ook één die contextafhankelijk is en daarmee meerdere vormen kan hebben. Dat bracht Belshaw tot het besef dat, nadat hij talloze frameworks voor digitale geletterdheid onder de loep nam, digitale geletterdheid bestaat uit acht basiselementen. Die acht elementen zijn vervolgens weer onder te verdelen in vier mindsets (Zelfvertrouwen, Maatschappelijk, Kritisch, Cognitief)  en vier skillsets (Creatief, Communicatief, Cultuur, Constructief). Het kunnen remixen van die elementen maakt iemand in meer of mindere mate digitaal geletterd. Deze benadering gebruiken we bij BSF al binnen het programma Mediawijzermakers.

Maker Party & Kennissessie Digitale Geletterdheid

Om onszelf, samen met collega’s van het Fries Bibliotheken Netwerk, een stap verder te laten zetten besloten we Belshaw bij ons uit te nodigen. Dat maakte dat we bij Bibliotheekservice Fryslân afgelopen week intensief met hem samenwerkten. Deze werkweek werd voorafgegaan door de driedaagse Maker Party Digitale Geletterdheid. Hierbij werkten ruim dertig collega’s uit Friesland en daarbuiten samen aan aanbod op het terrein van digitale geletterdheid. Speciaal hiervoor nam Belshaw een videopresentatie op (zie hieronder).

Op maandag vier december trapten we ’s morgens af met een publieke Kennissessie Digitale Geletterdheid. Public Libraries 2020-directeur Ilona Kish vertelde over digitale geletterdheid en het evenement Generation Code. Haar boodschap was duidelijk: wanneer het de ambitie van de bibliotheek is lokale gemeenschappen te versterken is aandacht voor digitale geletterdheid een gegeven. Onze insteek om ons, naast aandacht voor jeugd en onderwijs, júist ook te richten op levenlang leren vond bij haar veel positieve weerklank.

Doug Belshaw (zie zijn slides hier) ging uitgebreid in op het systeem van Open Badges, een manier om micro-credentials te geven voor bepaalde opgedane vaardigheden.

’s Middags ging een kleine groep collega’s uit het Fries Bibliotheken Netwerk aan de slag met Belshaw. Allereerst werd teruggeblikt op de ochtendsessie en door iedereen benoemd wat hun voornaamste conclusies daaruit waren. Dit leidde tot een aantal doelen die we deze week wilden bereiken. Een greep uit de resultaten: “Het hebben van een gezamenlijke visie op digitale geletterdheid“, “Het kunnen implementeren van open badges“, “Het op een praktische wijze koppelen van digitale geletterdheid aan de bibliotheek“. Vervolgens maakten we een begin met het beschrijven van een digitale geletterdheidsactiviteit voor de bibliotheek, wat leidde tot verschillende resultaten die we later eventueel kunnen uitwerken.

Fabtafel Zeeuwse Bibliotheek

Een mooie samenloop van omstandigheden was het feit dat op woensdag 6 december een Fabtafel werd georganiseerd door de Zeeuwse Bibliotheek. Collega’s uit voornamelijk bibliotheeklabs kwamen daar samen om kennis met elkaar uit te wisselen over maakonderwijs en digitale geletterdheid. Voor ons vormde dat een mooie mogelijkheid om Belshaw een inkijkje te geven in Nederlandse ontwikkelingen op dit terrein. Ook verzorgde hij een korte presentatie en beoordeelde aanbod dat deelnemers ’s middags in korte tijd bedachten.

Open Badges

Eén van de specifieke vragen aan Doug was het opnemen van Open Badges in de werksessies. We vroegen hierom vanwege onze gedachte dat deze prima zouden kunnen passen bij activiteiten in bibliotheken, zowel voor medewerkers als voor gebruikers. Hierin werden we niet teleurgesteld, al zal het waarschijnlijk per bibliotheek verschillen hoe badges worden ingezet. Het werken aan badges nam een groot deel van de laatste dag (vrijdag 8 december) van de werkweek in beslag. Wat we onder andere deden was het benoemen van persona’s voor bibliotheekmedewerkers, waaraan we vervolgens een leeractiviteit en een badge koppelden.

Manifest/uitnodiging & War Room Digitale Geletterdheid

We zijn ons er terdege van bewust dat we aan een week goed nadenken en hard werken niet de totaaloplossing zouden bereiken. Dat was de reden om al van tevoren na te denken over een vervolg en kennisdeling. Dit hopen we te doen door een begin te maken met een uitnodiging aan collega’s om met ons mee te denken. Dit willen we onder andere doen tijdens het Bibliotheekcongres, 20 maart a.s.. We deden daartoe een voorstel tot het inrichten van een War Room Digitale Geletterdheid en hopen natuurlijk dat dat gehonoreerd wordt:

Tijdens het Bibliotheekcongres willen we onze resultaten tonen en tegelijkertijd de bezoekers vragen een bijdrage te leveren aan de gedachtenvorming rondom dit vraagstuk. Dit willen we bewerkstelligen door een permanente ruimte in te richten die tegelijkertijd inspireert en uitdaagt. Wat zijn de kansen voor bibliotheken? Hoe maken we het opdoen van digitale geletterdheidsvaardigheden in bibliotheken zichtbaar? Hoe formuleren we een gezamenlijke visie? Hoe werken we (internationaal) samen?

Het was voor ons in ieder geval alvast reden het proces visueel vast te leggen. Dit werd verzorgd door Edward Kobus.

Vervolgstappen

Naast het realiseren van de War Room formuleerden we nog enkele vervolgstappen, waaronder:

  1. Het definitief maken van het manifest/uitnodiging
  2. Informeren van collega’s uit het Fries Bibliotheken Netwerk die afwezig waren
  3. Het uitwerken van meerdere badges, zowel voor collega’s (deskundigheidsbevordering) als bezoekers.

Belshaw verwerkte veel van zijn kennis ook in de Mozilla Web Literacy Map, waarvan hij projectleider was. Dit inhoudelijk zeer sterke en al jarenlang bestaande en voortdurend geactualiseerde model heeft al langere tijd mijn aandacht (ik blogde er al over in 2013). Dat we vier jaar later serieuze stappen zetten maakt me trots, vooral omdat we het met een groep betrokken collega’s doen. In die was het fijn om te horen dat dat laatste ook Belshaw is opgevallen. In een verslag van de week schrijft hij:

Bibliotheekservice Fryslân is a provincial library service who have won awards for their innovative work. With perhaps the exception of the staff of London CLC, I’ve rarely worked with a team who are simultaneously so dedicated and friendly. I had a great week. We spent our time building a plan for them to start issuing Open Badges based on my work around digital literacies. It’s very humbling when you see your work being used in a language other than which you created it.

Het waren al met al vermoeiende, maar ontzettend verrijkende weken. De kansen voor bibliotheken op het terrein van digitale geletterdheid zijn legio en dat stimuleert ontzettend. En met mensen als Belshaw in ons netwerk kunnen het uitwerken van een passende strategie met vertrouwen oppakken.

Afbeelding: illustratie van Edward Kobus.

Read More

Posted by on nov 27, 2017

Kinderen moeten leren coderen omwille van een meer democratisch internet

Kinderen moeten leren coderen omwille van een meer democratisch internet

Een sterk artikel over het belang van leren coderen, maar niet omdat alle kinderen programmeur moeten worden. De ondertitel van het artikel in The Guardian, Don’t just teach kids to code – teach them to question Facebook and Google, luidt niet voor niets:

Het is een schande dat onze kinderen nog steeds zo digitaal ongeletterd zijn. Laten we hen vaardigheden bijbrengen zodat ze het kunnen opnemen tegen techgiganten en zo een meer democratisch internet weten te realiseren.

 

Uit het artikel:

“The importance of computing education also cuts straight to what is arguably the biggest cultural issue of our time: our increasingly lamentable collective relationship with the internet, and what that means for our lives. The idea that Facebook and Google are coming close to killing the internet’s last residue of anarchic democracy by colonising the online world is a cliche, but only because it’s true. Their dominance depends on the way that most people now blindly obey their diktats in the same way that my generation gawped at the TV – not least the young people who are immersed in the social media world, and often find themselves vulnerable to its worst excesses. The only way you can even start to reverse all that is by prising off the digital facade and encouraging people to remake the online world as they want.”

bron: The Guardian

afbeelding: janetdsza Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on sep 11, 2017

Everything is a Remix, part 5

Everything is a Remix, part 5

Alweer de vijfde video in de prijzenwaardige reeks Everything is a Remix van maker Kirby Ferguson. In deze editie gaat hij in op het (her)gebruiken van materiaal dat valt onder de zogenaamde fair use-regeling. Als zodanig kennen we dit in Nederland niet, maar in Amerika betekent het dat je, zonder vooraf toestemming te hoeven vragen, rechtendragend materiaal mag (her)gebruiken. De regeling gaat op wanneer je bijvoorbeeld parodieën maakt.

In de video komt ook een aantal bronnen voorbij dat verband houdt met het onderwerp. Ze zijn ook hier te vinden. Al met al een waardevolle toevoeging aan een al mooie reeks video’s rond het onderwerp internetcultuur en auteursrechtwetgeving.

Read More

Posted by on aug 26, 2017

Kindertekenplaten met een randje

Kindertekenplaten met een randje

Coloring Book Corruptions is een site die grossiert in tekenplaten waaraan een behoorlijke hoeveelheid artistieke vrijheid is toegevoegd. Aldus de eigenaar:

Boredom will produce a wide variety of things. One fine day whilst visiting my cousin, we decided to color. If not for her enjoyment of this hobby, this past time would have never been born. We sat down to begin and I casually flipped through a rather large coloring book. Perhaps it was fated that this particular coloring book was full of slightly deranged looking animals. I could not help but imagine them plotting and feuding with one another. Inspired, I began to turn a seemingly innocent children’s coloring book into something both awful and hilarious (at least to me). I feel this concept should be shared with the world based on the twisted amusement it has brought me. I hope you’ll consider giving it a go yourself. There’s a wonderful sense of corrupted glee to be gained! Enjoy!

Een kleine greep uit de verzameling bewerkte tekenplaten:

Read More

Posted by on aug 23, 2017

IFLA brengt advies digitale geletterdheid uit

IFLA brengt advies digitale geletterdheid uit

Bibliotheken spelen een belangrijke rol in het veld van digitale geletterdheid. Dat word nog eens benadrukt in het advies Building a Stronger Information Society from the Bottom Up: IFLA Statement on Digital Literacy dat deze week door IFLA (International Federation of Library Associations) werd gepubliceerd. Hierin wordt geconcludeerd:

To ensure that the potential of digital technologies is realised for all, and makes a full contribution to equality and development, digital literacy needs to receive the necessary recognition and investment. As highlighted, while many citizens will find ways to develop digital literacy on their own, many others require the support of institutions such as libraries.

Libraries of course will have to take steps. They should position digital literacy as a core service of libraries, with adequate planning, budget and staff. For librarians to be able to teach digital literacy, they may need training themselves. It may be necessary to form partnerships with external actors in order to provide best service to users.

Inspirerend en een mooie handleiding om beleid en activiteiten op het terrein van digitale geletterdheid in/door bibliotheken vorm te geven.

Het volledige advies van IFLA:

 

Afbeelding: Ben YM Lee Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on aug 22, 2017

Infographic: tien vormen van misleidend nieuws

Infographic: tien vormen van misleidend nieuws

Ironisch genoeg kan je stellen dat het fenomeen van nepnieuws ook ergens goed voor is. Het vestigt namelijk hernieuwd de aandacht op het belang van mediawijsheid en in een wat breder kader ook digitale geletterdheid. Maar welke vormen van nepniews kan je eigenlijk onderscheiden en welke impact kunnen ze, al dan niet met elkaar gecombineerd, hebben?

De internationale non-profitotganisatie EAVI – de European Association for Viewers Interests – heeft in onderstaande infographic een opsomming van tien vormen van nepniews samengebracht. Omdat de organisatie als doelstelling heeft dat burgers ermee kunnen werken geeft zij op haar website per onderdeel ook een uitleg van hoe bijvoorbeeld het thema Pseudoscience ingezet wordt om gebruikers op bepaalde ideeën te brengen of om een bepaald (politiek of economisch) standpunt te ventileren.

Een zeer bruikbaar instrument wat mij betreft, natuurlijk ook voor bibliotheken. De verklaring Building a Stronger Information Society from the Bottom Up: IFLA Statement on Digital Literacy, die IFLA vandaag publiceerde bevestigt dat nog eens:

The IFLA Statement on Digital Literacy, published today, argues for digital literacy as both a driver of development and alternative to censorship. It calls for a broad definition, going from basic digital skills to coding and critical thinking, and emphasises the role of libraries in tailoring support to the needs of individuals. And it underlines that partnerships, with schools, economic actors and civil society, will help us deliver a successful, and sustainable, information society.

De infographic van EAVI:

 

Afbeelding: AV Dezign | www.avdezign.ca Flickr via Compfight cc

Read More

Pin It on Pinterest

Share This