Pages Menu
Categories Menu

Posted by on dec 12, 2017

Een week werken met Doug Belshaw aan digitale geletterdheid in bibliotheken

Een week werken met Doug Belshaw aan digitale geletterdheid in bibliotheken

Bij Bibliotheekservice Fryslân (BSF) denken we de laatste tijd intensief na over digitale geletterdheid in relatie tot de bibliotheek. Daarbij stellen we onszelf de vraag hoe we het thema, dat hoog op vele (politieke) agenda’s staat, relevant kunnen maken voor de positie van de openbare bibliotheek in Friesland, maar zeker ook voor daarbuiten.

Aanleiding

Na enkele interne discussies met collega’s bij het Kennis- en Innovatiecentrum (KIC) van BSF constateerden we dat de harde knip tussen digitale basisvaardigheden en digitale geletterdheid, zoals die vaak gemaakt wordt, een onterechte is. Deze knip gaat namelijk uit van het gegeven dat iemand op een gegéven moment de stap van laaggeletterd naar geletterd maakt. Nu is dat op zich iets prijzenswaardigs, ware het niet dat digitaal geletterd zijn voortdurend aan verandering onderhevig is, gedreven door zich snel ontwikkelende technologie en daarbij horende maatschappelijke ontwikkelingen.

Doug Belshaw

Dit besef werd enkele naaste collega’s en mij al enige tijd geleden ingegeven door het werk van Doug Belshaw. In zijn boek The Essential Elements of Digital Literacies werkt hij uit dat digitale geletterdheid een levenshouding is en niet een (eenmalige) stap over een drempel. Dit laatste illustreert hij bijvoorbeeld door aan te geven dat iemand die tien jaar geleden een certificaat voor het beheersen van een computerprogramma behaalde daarmee in het heden niet meer echt voor de dag kan komen.

Digitaal geletterd zijn vraagt daarom om voortdurende ontwikkeling. Een levenshouding dus, maar ook één die contextafhankelijk is en daarmee meerdere vormen kan hebben. Dat bracht Belshaw tot het besef dat, nadat hij talloze frameworks voor digitale geletterdheid onder de loep nam, digitale geletterdheid bestaat uit acht basiselementen. Die acht elementen zijn vervolgens weer onder te verdelen in vier mindsets (Zelfvertrouwen, Maatschappelijk, Kritisch, Cognitief)  en vier skillsets (Creatief, Communicatief, Cultuur, Constructief). Het kunnen remixen van die elementen maakt iemand in meer of mindere mate digitaal geletterd. Deze benadering gebruiken we bij BSF al binnen het programma Mediawijzermakers.

Maker Party & Kennissessie Digitale Geletterdheid

Om onszelf, samen met collega’s van het Fries Bibliotheken Netwerk, een stap verder te laten zetten besloten we Belshaw bij ons uit te nodigen. Dat maakte dat we bij Bibliotheekservice Fryslân afgelopen week intensief met hem samenwerkten. Deze werkweek werd voorafgegaan door de driedaagse Maker Party Digitale Geletterdheid. Hierbij werkten ruim dertig collega’s uit Friesland en daarbuiten samen aan aanbod op het terrein van digitale geletterdheid. Speciaal hiervoor nam Belshaw een videopresentatie op (zie hieronder).

Op maandag vier december trapten we ’s morgens af met een publieke Kennissessie Digitale Geletterdheid. Public Libraries 2020-directeur Ilona Kish vertelde over digitale geletterdheid en het evenement Generation Code. Haar boodschap was duidelijk: wanneer het de ambitie van de bibliotheek is lokale gemeenschappen te versterken is aandacht voor digitale geletterdheid een gegeven. Onze insteek om ons, naast aandacht voor jeugd en onderwijs, júist ook te richten op levenlang leren vond bij haar veel positieve weerklank.

Doug Belshaw (zie zijn slides hier) ging uitgebreid in op het systeem van Open Badges, een manier om micro-credentials te geven voor bepaalde opgedane vaardigheden.

’s Middags ging een kleine groep collega’s uit het Fries Bibliotheken Netwerk aan de slag met Belshaw. Allereerst werd teruggeblikt op de ochtendsessie en door iedereen benoemd wat hun voornaamste conclusies daaruit waren. Dit leidde tot een aantal doelen die we deze week wilden bereiken. Een greep uit de resultaten: “Het hebben van een gezamenlijke visie op digitale geletterdheid“, “Het kunnen implementeren van open badges“, “Het op een praktische wijze koppelen van digitale geletterdheid aan de bibliotheek“. Vervolgens maakten we een begin met het beschrijven van een digitale geletterdheidsactiviteit voor de bibliotheek, wat leidde tot verschillende resultaten die we later eventueel kunnen uitwerken.

Fabtafel Zeeuwse Bibliotheek

Een mooie samenloop van omstandigheden was het feit dat op woensdag 6 december een Fabtafel werd georganiseerd door de Zeeuwse Bibliotheek. Collega’s uit voornamelijk bibliotheeklabs kwamen daar samen om kennis met elkaar uit te wisselen over maakonderwijs en digitale geletterdheid. Voor ons vormde dat een mooie mogelijkheid om Belshaw een inkijkje te geven in Nederlandse ontwikkelingen op dit terrein. Ook verzorgde hij een korte presentatie en beoordeelde aanbod dat deelnemers ’s middags in korte tijd bedachten.

Open Badges

Eén van de specifieke vragen aan Doug was het opnemen van Open Badges in de werksessies. We vroegen hierom vanwege onze gedachte dat deze prima zouden kunnen passen bij activiteiten in bibliotheken, zowel voor medewerkers als voor gebruikers. Hierin werden we niet teleurgesteld, al zal het waarschijnlijk per bibliotheek verschillen hoe badges worden ingezet. Het werken aan badges nam een groot deel van de laatste dag (vrijdag 8 december) van de werkweek in beslag. Wat we onder andere deden was het benoemen van persona’s voor bibliotheekmedewerkers, waaraan we vervolgens een leeractiviteit en een badge koppelden.

Manifest/uitnodiging & War Room Digitale Geletterdheid

We zijn ons er terdege van bewust dat we aan een week goed nadenken en hard werken niet de totaaloplossing zouden bereiken. Dat was de reden om al van tevoren na te denken over een vervolg en kennisdeling. Dit hopen we te doen door een begin te maken met een uitnodiging aan collega’s om met ons mee te denken. Dit willen we onder andere doen tijdens het Bibliotheekcongres, 20 maart a.s.. We deden daartoe een voorstel tot het inrichten van een War Room Digitale Geletterdheid en hopen natuurlijk dat dat gehonoreerd wordt:

Tijdens het Bibliotheekcongres willen we onze resultaten tonen en tegelijkertijd de bezoekers vragen een bijdrage te leveren aan de gedachtenvorming rondom dit vraagstuk. Dit willen we bewerkstelligen door een permanente ruimte in te richten die tegelijkertijd inspireert en uitdaagt. Wat zijn de kansen voor bibliotheken? Hoe maken we het opdoen van digitale geletterdheidsvaardigheden in bibliotheken zichtbaar? Hoe formuleren we een gezamenlijke visie? Hoe werken we (internationaal) samen?

Het was voor ons in ieder geval alvast reden het proces visueel vast te leggen. Dit werd verzorgd door Edward Kobus.

Vervolgstappen

Naast het realiseren van de War Room formuleerden we nog enkele vervolgstappen, waaronder:

  1. Het definitief maken van het manifest/uitnodiging
  2. Informeren van collega’s uit het Fries Bibliotheken Netwerk die afwezig waren
  3. Het uitwerken van meerdere badges, zowel voor collega’s (deskundigheidsbevordering) als bezoekers.

Belshaw verwerkte veel van zijn kennis ook in de Mozilla Web Literacy Map, waarvan hij projectleider was. Dit inhoudelijk zeer sterke en al jarenlang bestaande en voortdurend geactualiseerde model heeft al langere tijd mijn aandacht (ik blogde er al over in 2013). Dat we vier jaar later serieuze stappen zetten maakt me trots, vooral omdat we het met een groep betrokken collega’s doen. In die was het fijn om te horen dat dat laatste ook Belshaw is opgevallen. In een verslag van de week schrijft hij:

Bibliotheekservice Fryslân is a provincial library service who have won awards for their innovative work. With perhaps the exception of the staff of London CLC, I’ve rarely worked with a team who are simultaneously so dedicated and friendly. I had a great week. We spent our time building a plan for them to start issuing Open Badges based on my work around digital literacies. It’s very humbling when you see your work being used in a language other than which you created it.

Het waren al met al vermoeiende, maar ontzettend verrijkende weken. De kansen voor bibliotheken op het terrein van digitale geletterdheid zijn legio en dat stimuleert ontzettend. En met mensen als Belshaw in ons netwerk kunnen het uitwerken van een passende strategie met vertrouwen oppakken.

Afbeelding: illustratie van Edward Kobus.

Read More

Posted by on nov 28, 2017

Valkuilen bij het realiseren van Slimme Steden

Valkuilen bij het realiseren van Slimme Steden

De belofte van Slimme Steden is groot. In het Scientific American-artikel The Inconvenient Truth about Smart Cities zet Kendra L. Smith (Stanford Universiteit) echter uiteen wat potentiële valkuilen voor de realisatie ervan zijn:

A big reason for the disconnect between smart city potential and reality is the fact that smart cities are where the digital world blends, but can also collide, with the non-digital world. Non-digital issues such as legacy governance, social justice, politics, ideology, privacy and financial elements that are not so smart, efficient or resilient when smart-city planning starts can become large factors.

Refererend aan de 2017 Smart Cities Index benoemt ze drie elementen die aandacht vragen:

1. Socio-economische vraagstukken. Een stad of dorp ‘slim’ maken lost niet alle maatschappelijke problemen op, of staat per definitie garant voor inclusiviteit voor alle inwoners.
2. De kosten. Ze noemt het voorbeeld van de Amerikaanse stad Columbus (Ohio), die een subsidie van 40 miljoen dollar met publiek-private samenwerkingen wist te vermeerderen tot 500 miljoen dollar. Niet elke stad is daartoe in staat.
3. De balans tussen de ambitie technologisch vooruitstrevend te zijn en focus op eigentijdse uitdagingen. Waaraan heeft de bevolking het meest behoefte en wie beslist wat wanneer en door wie moet gebeuren?

Interessante materie, juist ook door het zoeken naar balans tussen wat technologisch kan en maatschappelijk gezien zinvol en gewenst is.

bron: nieuwsbrief Doug Belshaw

afbeelding: TheClimateGroup Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on nov 27, 2017

Kinderen moeten leren coderen omwille van een meer democratisch internet

Kinderen moeten leren coderen omwille van een meer democratisch internet

Een sterk artikel over het belang van leren coderen, maar niet omdat alle kinderen programmeur moeten worden. De ondertitel van het artikel in The Guardian, Don’t just teach kids to code – teach them to question Facebook and Google, luidt niet voor niets:

Het is een schande dat onze kinderen nog steeds zo digitaal ongeletterd zijn. Laten we hen vaardigheden bijbrengen zodat ze het kunnen opnemen tegen techgiganten en zo een meer democratisch internet weten te realiseren.

 

Uit het artikel:

“The importance of computing education also cuts straight to what is arguably the biggest cultural issue of our time: our increasingly lamentable collective relationship with the internet, and what that means for our lives. The idea that Facebook and Google are coming close to killing the internet’s last residue of anarchic democracy by colonising the online world is a cliche, but only because it’s true. Their dominance depends on the way that most people now blindly obey their diktats in the same way that my generation gawped at the TV – not least the young people who are immersed in the social media world, and often find themselves vulnerable to its worst excesses. The only way you can even start to reverse all that is by prising off the digital facade and encouraging people to remake the online world as they want.”

bron: The Guardian

afbeelding: janetdsza Flickr via Compfight cc

Read More

Posted by on nov 20, 2017

Om naar uit te kijken: werkweek digitale geletterdheid met Doug Belshaw

Om naar uit te kijken: werkweek digitale geletterdheid met Doug Belshaw

Met het werk van Doug Belshaw zijn we bij Bibliotheekservice Fryslân al enkele jaren bekend. Dankzij onze samenwerking met collega Ake Nygren (Bibliotheek Stockholm) maakten we kennis met zijn doorwrochte manier van kijken naar digitale geletterdheid. De kern daarvan? Er is sprake van digitale geletterdheden in plaats van geletterdheid. En de vaardigheid om deze geletterdheden met elkaar te combineren (of, in zijn woorden, remixen) maakt dat je in meer of mindere mate digitaal geletterd bent.  

Daarom ben ik ook heel erg blij dat we over een aantal weken intensief met hem gaan samenwerken. Met collega’s uit het Fries Bibliotheken Netwerk gaan we aan de slag met het formuleren van een visie op digitale geletterdheid die past bij bibliotheken. We zullen daarbij in het bijzonder kijken naar de relatie met levenlang leren. Deze werkweek wordt echter afgetrapt met een sessie die ook voor anderen toegankelijk is.

Dus..

ben je op maandag 4 december van harte uitgenodigd om deel te nemen aan de Kennissessie Digitale Geletterdheid (PDF).

Digitale geletterdheid is een een steeds groter thema voor de Bibliotheek en vormt onder meer een belangrijke ambitie als het gaat om basisvaardigheden. We hebben consultant op het gebied van digitale geletterdheid Doug Belshaw bereid gevonden om zijn kennis met ons te delen tijdens deze sessie. Belshaw blijft zelfs een hele week in Fryslân in het kader van een pilotproject rondom digitale geletterdheid in opdracht van de Koninklijke Bibliotheek. In kleiner verband zal er dan ook verder gewerkt worden aan dit project. De voertaal gedurende de presentatie van Belshaw is Engels.

Public Libraries 2020 is eveneens vertegenwoordigd tijdens deze sessie. Directeur Ilona Kish komt vertellen over Generation Code, de manifestatie die nu tweemaal heeft plaatsgevonden in het Europees Parlement en waarbij best-practises van bibliotheekinitiatieven op het terrein van digitale geletterdheid uitgelicht worden.

De Kennissessie is voor het gehele Friese bibliothekennetwerk toegankelijk en ook van buiten Fryslân is men uiteraard van harte welkom. De sessie is bedoeld voor bibliotheekprofessionals op het gebied van onderwijs, basisvaardigheden, educatie, beleid, programmamakers en andere belangstellenden.

Over Doug Belshaw

Doug Belshaw is een consultant op het gebied van digitale geletterdheid. Hij heeft ruime ervaring in het onderwijs (als docent en als bestuurder) en werkte zijn doctoraalscriptie The Essential Elements of Digital Literacies uit naar een goed leesbaar e-book. Doug werkte lange tijd bij de Mozilla Foundation en was onder meer verantwoordelijk voor de Mozilla Web Literacy Map. Ook werkte hij mee aan Mozilla Open Badges, een initiatief om vaardigheden die zijn opgedaan binnen een informele leeromgeving te kunnen belonen en kwalificeren. Open Badges worden wereldwijd bij duizenden instellingen ‘uitgedeeld’, waaronder bijvoorbeeld het Smithsonian Institute. Zijn TED-talk over digitale geletterdheid werd vele tienduizenden keren bekeken. Ook houdt Belshaw een blog bij over digitale geletterdheid.

Over Doug Belshaw: http://dougbelshaw.com/about.html

Zijn blog over digitale geletterdheid: Literaci.es

Zijn ebook The Essential Elements of Digital Literacies: https://gumroad.com/l/digilit

Zijn TED-talk:

 

Over Ilona Kish

Ilona Kish is directeur van Public Libraries 2020. Dit Europese programma heeft als ambitie om bewustwording te kweken over het belang van openbare bibliotheken in Europese ambities op het terrein van leven lang leren, sociale inclusie en digitale geletterdheid. Het evenement Generation Code is hier een manifestatie van. PL2020 wordt mogelijk gemaakt door Stichting Lezen & Schrijven.

 

Praktische informatie over deze Kennissessie

Locatie
BSF – Zuiderkruisweg 4 in Leeuwarden

Datum
Maandag 4 december 2017

Tijd
9.30 – 12.30 uur (inloop vanaf 9.00 uur)
BSF serveert aansluitend op de Kennissessie een lunch met gelegenheid tot napraten.

Kosten
De Kennissessie wordt kosteloos aangeboden door BSF aan de Friese bibliotheken. Voor deelnemers buiten het Friese bibliothekennetwerk zijn de kosten: €50 p.p. ex. btw. Je ontvangt hiervoor een factuur.

Aanmelden
O.v.v. naam, functie en organisatie: secretariaat@bfrl.nl
Graag tot ziens op maandag 4 december!

 

Read More

Posted by on sep 11, 2017

Everything is a Remix, part 5

Everything is a Remix, part 5

Alweer de vijfde video in de prijzenwaardige reeks Everything is a Remix van maker Kirby Ferguson. In deze editie gaat hij in op het (her)gebruiken van materiaal dat valt onder de zogenaamde fair use-regeling. Als zodanig kennen we dit in Nederland niet, maar in Amerika betekent het dat je, zonder vooraf toestemming te hoeven vragen, rechtendragend materiaal mag (her)gebruiken. De regeling gaat op wanneer je bijvoorbeeld parodieën maakt.

In de video komt ook een aantal bronnen voorbij dat verband houdt met het onderwerp. Ze zijn ook hier te vinden. Al met al een waardevolle toevoeging aan een al mooie reeks video’s rond het onderwerp internetcultuur en auteursrechtwetgeving.

Read More

Pin It on Pinterest